Home

De dodo en de duif: familie

Door het wonderlijke uiterlijk van de dodo rees al snel de vraag tot welke vogelfamilie het dier behoorde. Vaak werd gedacht aan de groep van de loopvogels, waartoeá ook de struisvogel en de emoe behoren. Niet zo verwonderlijk, aangezien de dodo net als deze dieren niet kan vliegen. Maar biologisch gezien hoort de dodo tot de duifachtigen.


Nicobar duifáin de Dierentuin in Bristol, Engeland, foto: Adrian Pingstone


Tijd vooruit

Het vermoeden dat de dodo verwant was aan de duif stamt uit de negentiende eeuw. Professor John Theodore Reinhardt van het Royal Museum in Kopenhagen was de eerste die dit idee opperde. Hij kreeg bijval van Hugh Strickland, auteur van The dodo and its Kindred (1848), de eerste dodo-biografie. Beiden dachten dat de dodo's misschien grote duiven waren. Aanvankelijk werden de heren hierom uitgelachen. Niet zo gek eigenlijk, als je in gedachten een duif vergelijkt met het bekende beeld van de dodo: een dikke, logge vogel die niet kan vliegen. Een vergelijking met een struisvogel of een kalkoen lag meer voor de hand.


DNA

Toch won het idee dat de duif en de dodo verwant zijn langzaam terrein. Zo÷logen vroegen zich vooral af hoe nauw de relatie tussen de dodo en de duif was. Daarnaast was niet bekend hoe de relatie was tussen de dodo en de solitaire, een andere uitgestorven vogel die voorkwam op het eiland Rodrigues en die veel op de dodo lijkt.
In 2003 zijn wetenschappers van de Universiteit van Oxford er in geslaagd de stamboom van de dodo te ontrafelen. Ze verzamelden hiervoor erfelijk materiaal van 37 duivensoorten, ook van de solitaire en de dodo. Dit was nog een lastig karwei omdat er van deze laatste twee dieren maar weinig materiaal bewaard is. Toch kregen de onderzoekers genoeg DNA bij elkaar, dat ze met behulp van computerprogrammas konden vergelijken. Uit die vergelijking werd duidelijk dat de dodo geen aparte familie vormt, maar gewoon tot de duiven behoort.


Voorouders

De voorouders van de dodo kwamen uit Zuidoost-AziŰ. Hier zijn ook de meest naaste nog levende verwanten te vinden, zoals de Nicobarenduif en de kroonduif. Dit zijn net als de dodo grondbewonende vogels.
Verder blijkt dat de dodo en de solitaire nauw met elkaar verwant zijn. Ze zijn ongeveer 25 miljoen jaar geleden uit elkaar gegroeid. Dat is vˇˇrdat de eilanden Mauritius en Rodrigues ontstaan zijn. Het is dus niet aannemelijk dat de dodo en de solitaire zich vanwege de isolatie op twee aparte eilanden tot aparte soorten hebben ontwikkeld, zoals lang is gedacht. Waarschijnlijk leefden de vogels eerst op andere eilanden die inmiddels weer zijn verdwenen. Hoe ze vanaf die eilanden Mauritius en Rodrigues hebben bereikt is niet duidelijk. Waarschijnlijk konden de dieren toen nog wel vliegen maar zijn ze dit vliegvermogen kwijtgeraakt op Mauritius en Rodrigues.


Dit artikel is geschreven door Eline Levering, studente Kunstgeschiedenis en Journalistiek en Nieuwe Media aan de Universiteit Leiden.