Home

Het oudere brein

Sommige taken van de hersenen, zoals het geheugen, verslechteren naarmate men ouder wordt. Maar ouderen zijn in andere taken niet slechter of zelfs beter dan jongeren. De veranderingen die samengaan met het ouder worden verschillen van persoon tot persoon en zeggen vaak niets over de kwaliteit van leven -- die wordt door meer bepaald dan het wel of niet kunnen onthouden van het boodschappenlijstje.

 

 

 


Vooral in de prefrontale schors en in de hippocampus sterven, als je ouder wordt,  zenuwcellen af

 

Het ouder wordende brein vertoont haperingen

Tussen het twintigste en negentigste levensjaar gaan zenuwcellen dood. Hierdoor worden de hersenen gemiddeld vijf tot tien procent lichter. Als gevolg van het feit dat zenuwcellen afsterven of minder goed gaan werken, neemt ook de hoeveelheid signaalstoffen (neurotransmitters) af. Daardoor brengen zenuwcellen informatie minder goed over. Vooral in de prefrontale schors en in de hippocampus (in de slaapbeenkwab) van het ouder wordende brein gaan  zenuwcellen dood en neemt de productie van signaalstoffen af. De functies van deze gebieden - zoals geheugen en ruimtelijk inzicht - gaan dan ook het eerst achteruit.



Wijsheid komt met de jaren

Oudere mensen hebben in de regel meer ervaring en kennis dan jongeren en beschikken daarom vaak over meer wijsheid. Door hun levenservaring herkennen ouderen bijvoorbeeld gezichtsuitdrukkingen beter. Bovendien zijn ze beter in het omgaan met emoties dan jongeren en beleven ze positieve informatie en leuke gebeurtenissen sterker.  Het is niet exact bekend hoe dit komt, maar onder andere aangepaste verwachtingen als gevolg van levenservaring, veranderingen in de hersengebieden betrokken bij emotie en veranderingen in het autonome zenuwstelsel en spelen een rol.

 

 

Bij het ouder neemt de hoeveelheid neurotransmitters af

 

Houd je brein fit

Een aantal factoren heeft een positieve invloed op de functies van het ouder wordende brein:

  • Mensen die weinig calorieën binnenkrijgen hebben minder kans op ziekten zoals de ziekte van Parkinson en de ziekte van Alzheimer.
  • Het geheugen van mensen die hoog opgeleid zijn en in hun werk veel "mentaal werk" moeten doen gaat minder snel achteruit. 
  • Een licht verhoogde bloeddruk- en cholesterolwaarde bij oude mensen zorgt voor een goede doorbloeding van de steeds stijver wordende bloedvaten van de hersenen.


Andere factoren hebben een negatieve invloed op de functies van het brein:

  • Door stress gaat het lichaam het hormoon cortisol produceren. Normaal speelt dit hormoon een rol bij de vertering van voedsel, het slaapwaakritme en het afweersyssteem. Wanneer dit hormoon echter voortdurend in grote hoeveelheden aanwezig is, zoals bij langdurige stress, vernietigt het de zenuwcellen van de hippocampus.
  • Alhoewel één tot drie alcoholische dranken per dag een gunstige werking op de gezondheid kan hebben, is het regelmatig drinken van grote hoeveelheden schadelijk voor de gezondheid en voor de hersenen. Een bekende aandoening die veroorzaakt wordt door een alcoholverslaving is het Korsakov-syndroom. De hersenen zijn dan niet meer in staat nieuwe herinneringen op te slaan en in al bestaande herinneringen vallen gaten. Uiteindelijk leidt overmatig langdurig alcohol gebruik tot beschadigingen aan de kleine hersenen. De kleine hersenen zijn betrokken bij de coördinatie van lichaamsbewegingen.
  • Het hebben van te hoge bloeddruk- en cholesterolwaarden op middelbare leeftijd versnelt het krimpen van de hippocampus.



Augustus 2007
Redactie Natuurinformatie Naturalis
Illustratie Bas Blankevoort