Schenkingen aan de collectie van Naturalis |  |
Door Alice van Duijn, januari 2007
Naturalis krijgt van particulieren allerlei objecten aangeboden, variërend van opgezette dieren, losse huiden, schilden van schildpadden, skeletten en schedels, tot vlinders, ivoor, schelpen, fossielen en bijzondere stenen.
Vaak zijn die spullen ooit meegebracht uit het buitenland, bijvoorbeeld door een opa of oudoom. Vroeger was de wetgeving op dat gebied niet zo streng. Jaren later komt het materiaal veelal via een erfenis bij familieleden terecht, die er een betere bestemming aan willen geven dan hun stoffige zolder of kelder. Sommigen zoeken contact met Naturalis.
|
Opname in collectie is niet vanzelfsprekend Helaas kan Naturalis het aangeboden materiaal niet altijd toevoegen aan de collectie. Over het algemeen geldt dat een object alleen in de collectie wordt opgenomen als de vindplaats en de verzameldatum bekend zijn. Wanneer beide gegevens ontbreken, heeft het object zijn wetenschappelijke waarde verloren. Bovendien is het een vereiste dat het object in een goede staat verkeerd. |
|
In veel gevallen staat de wet het niet toe om het materiaal aan een school of natuureducatief centrum te schenken. Sinds het CITES-verdrag van 1975 is de internationale handel in bedreigde dier- en plantensoorten en producten daarvan aan banden gelegd. Het gevolg is dat men veel producten, zoals bepaalde dierenhuiden, koralen en ivoren beeldjes vanwege de beschermde status niet meer in huis mag hebben, mits men daarvoor een ontheffing heeft óf kan aantonen dat het product al voor 1975 in eigen bezit was. De bewijslast ligt dus bij de eigenaar.
|
|
Verboden souvenirs
Het blijft oppassen als toerist. In het buitenland worden nog steeds souvenirs aangeboden die zijn gemaakt van bedreigde planten en dieren. Zulke souvenirs mogen vaak helemaal niet worden meegenomen, of alleen met de juiste papieren. Toeristen die met een verboden souvenir door de douane worden aangehouden, kunnen rekenen op een flinke boete. Bovendien wordt het souvenir in beslag genomen. Daarom is het advies om nooit dierlijk materiaal te kopen.
 |
| Een balg van de grote paradijsvogel (Paradisaea apoda subsp.) uit Nieuw-Guinea.
De vogels worden nog steeds illegaal verhandeld. |
Inheemse dieren
Naturalis krijgt niet alleen ouder materiaal uit exotische oorden aangeboden, maar ook verse dode zoogdieren en vogels die in Nederland zijn gevonden. Vaak gaat het om verkeers- of raamslachtoffers. Voor de collectie zijn met name inheemse soorten (soorten die hier van nature voorkomen) interessant, waarvan de vindplaats en verzameldatum bekend zijn. Het dier moet nog wel vers zijn en kan daartoe een tijdje in de vriezer worden bewaard.
Laten opzetten
Sommige mensen die een dood dier hebben gevonden willen dat voor zichzelf laten opzetten. Beschermde inheemse dieren mogen alleen door vergunninghoudende preparateurs worden opgezet, echter niet in Naturalis. De vinder moet wel eerst met het dier naar het politiebureau voor een Verklaring van de Korpschef waaruit blijkt dat het dier dood is gevonden en de vinder geen schuld heeft aan de dood van het dier. Het is overigens wel belangrijk voorzichtig te zijn met dode dieren in verband met het risico op besmetting (lijkvergiftiging, botulisme, parasieten, etc.).
Een aantal dieren mag niet voor particulieren worden geprepareerd, waaronder de bever, de otter, noordse woelmuis en alle soorten vleermuizen die in Nederland voorkomen.
Onwetendheid
Veel dieren die van nature in Nederland voorkomen vallen onder de bescherming van de Flora- en Faunawet (2002). Beschermd zijn:
- bijna alle in Nederland voorkomende Europese inheemse vogels,
- alle van nature in Nederland voorkomende zoogdieren, met uitzondering van zwarte rat, bruine rat en huismuis,
- alle van nature in Nederland voorkomende amfibieën- en reptielensoorten,
- alle van nature in Nederland voorkomende vissoorten, met uitzondering aan de soorten waarop de Visserijwet van toepassing is,
- een aantal soorten dagvlinders, kevers en libellen,
- een aantal inheemse plantensoorten, waaronder veel orchideën en planten met opvallende bloemen.
Men weet vaak wel dat het verboden is wilde dieren te doden of te verstoren. Minder bekend is dat het ook niet is toegestaan dood gevonden dieren of delen daarvan, zoals schedels of veren, mee te nemen en te bewaren. Dat geldt ook voor het verzamelen van eieren en nesten.
Controle
De douane en de Algemene Inspectie Dienst (AID) zien toe op de naleving van de Flora- en Faunawet en de CITES-wetgeving. Zo vinden door de AID controles plaats op vogelbeurzen en verzamelbeurzen. Ook de handel in dieren en planten op internet wordt in de gaten gehouden.
Links
WNF-informatie over verboden souvenirs
Informatie over de Flora- en Faunawet incl. een overzicht van de beschermde soorten
Het LNV-loket voor vragen over de Flora- en Faunawet
Nederlandse Vereniging van Preparateurs (NVP)
Vragen aan de afdeling collectiebeheer van Naturalis kunt u insturen via het e-mail adres: