Home

Inleiding natuurvisies

Wie zijn we? Waar komen we vandaan? Waar gaan we heen? (Paul Gauguin)

Vanaf het moment dat de mens over bewustzijn en denkvermogen beschikte, heeft hij vragen gesteld over zichzelf, en over de natuur. Als antwoord op die vragen ontwikkelde de mens allerlei visies: visies op het leven, op de natuur en op de mens. Vragen zoals Wat is de mens? of Wat is leven? of Wat is de natuur? behoren ongetwijfeld tot de oudste filosofische vragen van de mensheid. In iedere tijd en in iedere samenleving werden†- en worden†- deze vragen opnieuw opgeworpen en opnieuw beantwoord.

Vandaag de dag, aan het begin van de 21ste eeuw, zijn deze vragen actueler en belangrijker dan ooit. De natuurwetenschap heeft namelijk in de afgelopen jaren een historische mijlpaal bereikt: we weten in grote lijnen hoe ons DNA in elkaar zit. We zijn volop bezig met het leren van de taal waarin God het leven heeft geschapen, aldus de Amerikaanse president Bill Clinton op 26 juni 2000, ter gelegenheid van de voltooiing van menselijk genoom-project. Binnenkort beschikken we over voldoende kennis en knowhow om God en Moeder Natuur opzij te schuiven en zťlf de rol te gaan spelen van ontwerpers van onze eigen soort.

Overschrijden we daarmee een magische grens? Doorbreken we een oeroud taboe? Die vragen komen feitelijk al te laat. Als er zo'n grens bestond, Ūs die al overschreden. Als er werkeljk sprake was van zoiets als een taboe, dan Ūs die allang doorbroken. De snelle ontwikkelingen in de biologie en de biomedische technologie plaatsen ons voor voldongen feiten.

Of we het willen of niet, onze visies op de natuur, het leven en de mens zullen in de komende jaren drastisch veranderen.

De mens is een kennisverwervende soort

Volgens Aristoteles is de mens een wezen dat van nature naar kennis streeft. Dat is volgens de oude Griekse filosoof-natuurwetenschapper een biologisch kenmerk dat alleen bij onze soort voorkomt. Darwin, de grondlegger van de moderne biologie, voegde daar nog een ander min of meer uniek kenmerk aan toe. Niet alleen is onze soort in sterkere mate dan de andere diersoorten gekenmerkt door weetgierigheid, we beschikken daarnaast ook over een sterk ontwikkelde zin voor innovatie. Wij willen telkens Šndere dingen, of de dingen Šnders, en dat willen we ook wanneer er geen dwingende reden voor is. Denk maar eens aan zulke uiteenlopende zaken als kleding, muziek, relatievormen, voedingsgewoonten. Ieder jaar ontstaan nieuwe modes, trends en ontwikkelingen. Onze cultuur is volledig doordrongen door innovatie, en dat geldt ook voor onze visies op onszelf, op de natuur en op het leven.

De menselijke weetgierigheid en innovatiezin zijn belangrijke stuwende krachten in de geschiedenis van de mensheid. De vraag is waarhťťn ze ons stuwen. Om daar iets over te kunnen zeggen, is het zinvol om een blik te werpen op het verleden. De sleutel tot de toekomst ligt in het verleden, zo luidt een bekende uitspraak van de beroemde paleoantropoloog Louis Leakey.

terug naar de tijdbalk biotechnologie