Home

Leven is chemie

In de achttiende en negentiende eeuw dacht men dat er een onoverbrugbare kloof zou bestaan tussen levende en niet-levende natuur. De biochemie heeft deze kloof op spectaculaire wijze weten te overbruggen. Alle levensverrichtingen berusten op chemische reacties.

Is leven te herleiden tot chemie, te bevatten in reageerbuizen en te beschrijven met reactievergelijkingen? Nee, dat is simpelweg ondenkbaar, dachten veel biologen in de achttiende en het begin van de negentiende eeuw. Want levensverschijnselen berusten op stoffen die organisch worden genoemd, omdat ze enkel en alleen in levende organismen worden aangetroffen. Ze staan, zo dacht men vroeger, onder regie van vitale krachten die alleen in levende organismen voorkomen.

Toevallige ontdekking

In de loop van de negentiende eeuw synthetiseerde de organische chemie de ene organische stof na de andere uit anorganische verbindingen. Dat begon in 1828 met de ureumsynthese door Friedrich Wöhler. Ureum is een organische stof. Wöhler ontdekte hoe hij die kunstmatig kon bereiden uitgaande van een paar anorganische stoffen. En toen Buchner aan het eind van die eeuw per toeval ontdekte dat een gehomogeniseerd, celvrij en dus volstrekt dood gistextract toch suikers in alcohol kan omzetten, net zoals een levende gistcel, was de onoverbrugbaar geachte kloof tussen de organische en de anorganische natuur overbrugd.

Buchners toevallige ontdekking markeert het begin van een nieuwe natuurwetenschap, de chemie van het leven, de biochemie.

Leven en chemie

De geschiedenis van de biologie is gekenmerkt door een gestage toenadering tussen de begrippen leven en chemie. Deze toenadering begon in de achttiende eeuw. Lavoisier en Laplace toonden reeds in de tweede helft van de achttiende eeuw aan dat ademhaling in wezen verbranding is. Rond diezelfde tijd toonde de experimentele plantkundige Ingenhousz aan dat zonlicht nodig is voor de zuurstofproductie van planten. En de priester-natuuronderzoeker Spallanzani toonde aan dat spijsvetering in hoofdzaak een chemisch proces is.

terug naar de tijdbalk biotechnologie