Home

Het perifere en het autonome zenuwstelsel

Een zenuwnetwerk van perifere en autonome zenuwen verzorgt de communicatie tussen hersenen en ruggenmerg en de rest van het lichaam. Dit netwerk ligt buiten het centrale zenuwstelsel en vertakt zich door het hele lichaam.

Het perifere en het autonome zenuwstelsel
Het zenuwstelsel

 

Het perifere zenuwstelsel

Het perifere zenuwstelsel bestaat uit motorische en sensorische zenuwen. Deze verbinden het centrale zenuwstelsel van kop tot teen met de rest van het lichaam en slingeren zich daarbij tussen de organen door. Er zijn 12 paar hersenzenuwen die rechtstreeks uit de onderkant van de hersenen komen en 31 paar ruggenmergzenuwen. De hersenzenuwen verbinden de hersenen vooral met de hoofd en nekstreek. De ruggenmergzenuwen splitsen zich steeds verder op in vertakkingen door het hele lichaam.

Motorische zenuwen
Deze geven informatie van de hersenen aan de spieren door.

Sensorische zenuwen
Voorzien de hersenen van informatie over zaken als pijn, warmte, kou, positie van ledematen of over hoe iets eruit ziet. Kortom over alles wat met sensorische ofwel zintuiglijke waarnemingen te maken heeft.




Het autonome zenuwstelsel

Het autonome ofwel het vegetatieve zenuwstelsel controleert en coördineert alle autonome dat wil zeggen 'automatische' functies van het lichaam zoals hartslag, spijsvertering of ademhaling. Het autonome zenuwstelsel werkt hierbij samen met het hormoonstelsel en verzorgt de communicatie tussen het centrale zenuwstelsel en de organen en klieren. Het bestaat uit twee delen, een sympatisch en een parasympatisch deel. Deze vullen elkaar aan en zorgen voor evenwicht: als het ene deel actief is, is het andere in rust en omgekeerd. 

Sympatische zenuwen
Het sympatische deel is actief wanneer het lichaam in actie moet komen. Het stimuleert bijvoorbeeld het hart en de ademhaling en versterkt onder andere de zintuiglijke waarneming. Ook zorgt het ervoor dat op zo'n moment het spijsverteringssysteem tijdelijk wordt stilgelegd aangezien het lichaam optimaal voorbereid moet zijn om in actie te komen.

Parasympatische zenuwen
Dit deel werkt juist als het lichaam in rust is en houdt energie in stand of herstelt deze. Het regelt bijvoorbeeld de bloedtoevoer naar organen die een rol spelen bij de spijsvertering en zorgt voor een rustige hartslag.

Strikt genomen behoort het autonome zenuwstelsel ook tot het perifere zenuwstelsel.


Augustus 2005
Redactie Natuurinformatie Naturalis
Illustraties Bas Blankevoort