Home

Amerikaanse zwaardschede

buitenkant
binnenkant

Nederlandse naam

Amerikaanse zwaardschede .


Wetenschappelijke naam

Ensis americanus (Gould, 1870).

Behoort tot de

Tweekleppigen (Bivalvia).

Massastranding van zwaardschedes op het strand van Wassenaar. Foto: Jos van den Broek.

Belangrijkste kenmerken

Dunne schelp, ongeveer 6 keer zo lang als hoog. De schelp is duidelijk gebogen. De randen zijn mooi afgerond. Het langwerpige spierindruksel is ongeveer even lang als de slotband. Dit korte, voorste spierindruksel is kenmerkend voor de Amerikaanse zwaardschede.


Grootte

Kan tot 16 cm lang en 3 cm hoog worden, korter en breder dan de Grote zwaardschede. Er zijn echter ook exemplaren van 18,5 cm gevonden en in Noord-Amerika kan de schelp wel 25 cm lang worden.

Schelpen van zwaardschedes op het strand van Wassenaar. Foto: Jos van den Broek.

Kleur

Bruinpaars met roze/paarse bandjes. De schelp heeft een paarse tint, duidelijker dan bij de Grote zwaardschede. Er loopt een diagonale lijn vanuit de top waardoor er een tweedeling in het patroon ontstaat met aan de ene kant horizontale lijntjes en aan de andere kant verticale. De opperhuid is bruingroen en de schelp is opvallend glanzend.

Voorkomen in Nederland

Tegenwoordig een van de meest algemene soorten van het Noordzeegebied.


Voorkomen in de tijd

De soort komt oorspronkelijk voor langs de Noord-Amerikaanse oostkust en werd in de jaren zeventig voor het eerst aangetroffen bij de Duitse waddeneilanden.†In 1979 werd hij voor het eerst bij ons in de Waddenzee waargenomen. Begin 1982†was de soort†al vrij talrijk. In augustus van dat jaar werd de eerste vondst op Schiermonnikoog vermeld. In 1985†volgde in Katwijk de eerste waarneming buiten het waddengebied. Overal waar de schelp terechtkwam, groeiden de aantallen in†drie tot†vier jaar sterk.†Nu is†de soort†op veel stranden in West-Europa de meest voorkomende. Het is niet bekend hoe de schelp hier terecht is gekomen.†Er wordt verondersteld dat ze via het ballastwater van een schip, op weg naar Hamburg,†in Europa zijn ingevoerd.

Leefomgeving

De Amerikaanse zwaardschede leeft loodrecht ingegraven in fijn zand en slik en komt als een van de weinige soorten ook in de getijdengebieden voor. Soms hechten zich andere schelpen†vast op de bovenliggende kant van de Amerikaanse zwaardschede, zoals†mossels, kokkels†of†alikruiken.

Vergelijkbare soorten

De Amerikaanse zwaardschede is moeilijk van de grote zwaardschede te onderscheiden, maar de grote zwaardschede is minder sterk gebogen en minder breed. Ook is het voorste spierindruksel bij de grote zwaardschede langer. Hij is van de mesheften te onderscheiden omdat mesheften niet gebogen zijn maar recht. Daarnaast bestaan nog de veel zeldzamere slanke kleine zwaardschede en de brede kleine zwaardschede. Deze zijn slanker (tot 1,8 cm) dan de andere twee zwaardschedes.

Naamgeving

De Amerikaanse†zwaardschede is afkomstig uit††Amerika. De gebogen vorm doet denken aan de koker waarin een zwaard wordt opgeborgen.†Ze worden ook†wel scheermesjes genoemd, omdat ze op ouderwetse (kappers)scheermessen lijken.

Weetjes

De Amerikaanse zwaardschede heeft een tweede wetenschappelijke naam: Ensis directus (Conrad).

Door de sterk gespierde voet kan dit dier zich snel ingraven. Hierbij wordt de voet uitgerekt tot ongeveer de helft van de schelplengte.†Het uiteinde zet sterk uit om de schelp goed in het zand vast te zetten. Het is van belang dat Amerikaanse zwaardschedes zich snel kunnen verplaatsen en ingraven, omdat ze een korte sipho hebben. Dit maakt ze in ondiep water kwetsbaar, onder andere voor vogels.

Referenties

Klik op het plusje voor een grotere foto

Nederlandse naamlijst van de weekdieren (Mollusca) van Nederland en BelgiŽ
Bruyne, R.H. de, R.A. Bank, Adema, J.P.H.M.† & F.A. Perk, 1994. Backhuys Publishers.

Klik op het plusje voor een grotere foto
Veldgids Schelpen
Bruyne, R.H. de, 2004. KNNV Uitgeverij; Jeugdbondsuitgeverij.
Klik op het plusje voor een grotere foto

Gids van kust en strand: flora en fauna
Hayward, P., Nelson-Smith, T., Shields, C., Bramall, W. & W.H. de Weerdt, 1999. Tirion Natuur.

Klik op het plusje voor een grotere foto

Schelpen en andere zeedieren. Zoeken, verzamelen en benoemen
Tilburg, M. van & H. Adema, 1994. Uitgave Fontaine. 's-Graveland.

Klik op het plusje voor een grotere foto

Het Zeepaard
En verschillende edities van De Strandvlo, Spirula, en het Correspondentieblad van de Nederlandse Malacologische Vereniging.