Home

Inwendige klok

Tijdens de nacht doorloop je verschillende slaapfasen, en die cyclus doorloop je meerdere keren. Iedere cyclus slaap je minder diep dan de vorige. Een inwendige klok houdt het voor je bij.

De circadiane klok

Wanneer iemand geen idee van tijd heeft, zoals in een laboratorium waar geen daglicht te zien is en waar geen klokken zijn, slaapt hij of zij toch ongeveer acht uur per dag. We gaan alleen langzaam uit de pas lopen met de wereld om ons heen. Onze inwendige klok werkt met een dag van ongeveer vijfentwintig uur. Normaal gesproken wordt de klok door de biologische wekker of de opkomende zon weer gelijkgezet. Deze 'circadiane klok' bevindt zich in de hersenen. Uit dierexperimenten is gebleken dat hij zich bevindt in de 'nucleus suprachiasmaticus'.

De plaats van de biologische klok in de hersenen

Alles heeft een (ciradiaan) ritme

Zelfs bij insecten en eencelligen vinden we het circadiane ritme. Binnenin de cellen worden processen al gestuurd in een cyclus die ongeveer vierentwintig uur duurt. De genen die bij de circadiane klok horen zijn al voor verschillende organismen gekloond, en ze blijken voor steeds grote overeenkomsten te vertonen. Het is niet onredelijk om te veronderstellen dat de circadiane klok in onze hersenen uit dit systeem ontstaan is, maar hoe dat is gebeurd is nog grotendeels onbekend.

Een tijd voor alles

Heel veel processen in ons lichaam worden door de circadiane klok aangestuurd. Er zijn ideale tijdstippen om te leren omdat ons geheugen dan het beste werkt. Ons korte-termijn geheugen werkt 's morgens het beste, terwijl rond lunchtijd het lange-termijn geheugen juist piekt. Rond een uur of drie 's middags krijgen we vaak behoefte aan een dutje, en aan het eind van de dag zijn we goed in sorteerwerk. Waarom dat precies zo is weten we vaak niet, maar op een of andere manier houdt het verband met onze inwendige klok.

De klok en de hormonen

Tijdens de slaap geeft de hypofyse, een hormoonfabriek in de hersenen, allerlei hormonen in verhoogde concentratie af. Een voorbeeld daarvan is het groeihormoon. Uit onderzoek blijkt ook dat kinderen en proefdieren in een laboratorium vooral tijdens de slaap groeien.

Ga verder naar: Slaaponderzoek

Ga terug naar: Inhoud