Home

Bijzonder slaapgedrag

Van veel grazende planteneters, zoals paarden, olifanten en giraffen is bekend dat ze staand slapen. Dat doen ze niet de hele tijd. Als ze veilig zijn en er is genoeg ruimte dan slapen ze gewoon op de grond. Ze hebben dan ook vaker een REM-slaap. Vooral moederdieren, die hun jongen in de gaten moeten houden, slapen staand, maar ook zij doen dat maar een deel van de tijd. Maar als staand slapen al raar klinkt, het kŠn nog veel vreemder.

Slapende walvissen

Walvissen en dolfijnen slapen natuurlijk in het water, maar ze moeten tijdens hun slaap wel kunnen blijven ademen. Om niet te verdrinken moeten ze aan het oppervlakte van de zee blijven zwemmen. Ze kunnen daarom niet normaal in slaap vallen. De oplossing is dat ze telkens maar ťťn hersenhelft laten slapen; afwisselend slaapt de linker- en rechterhelft van hun brein. De andere helft zorgt ervoor dat ze blijven zwemmen om boven te blijven. Ook zeeleeuwen slapen met afwisselende hersenhelften. Wat opmerkelijk is, is dat ze dat ook blijven doen als ze op het droge liggen.

Vogels en slapen

Als mensen en dieren slapen dan ontspannen hun spieren zich. Bij vogels is dat vaak niet het geval, omdat ze anders uit de bomen zouden vallen. Net als walvissen slapen ook vogels vaak met afwisselend hun linker- en rechter hersenhelft. Wanneer vogels in groepen slapen dan zijn het vooral de vogels die aan de buitenkant van de groep slapen die dit gedrag vertonen. Het is daarom waarschijnlijk dat ze dat doen om de omgeving in de gaten te houden. Tot voor kort werd wel aangenomen dat trekvogels tijdens lange trekvluchten op deze manier in de lucht slapen, maar uit onderzoek blijkt dat dit niet het geval is.

EEG meten van een duif

Warmbloedige zoogdieren en vogels slapen vrijwel op dezelfde manier als wij, tot aan de REM-slaap aan toe. Koudbloedige dieren, die evolutionair verder van ons af staan, slapen ook. Maar er zijn wel verschillen.

AmfibiŽn en reptielen

Koudbloedige dieren kennen geen duidelijke REM-slaap. Als koudbloedigen koelen ze tijdens het slapen af, waardoor alle processen in het lichaam worden vertraagd. Dat geldt ook voor de hersenen. Toch zijn er wel voorbeelden bekend van reptielen die een soort REM-slaap kennen. Bij de kameleon bijvoorbeeld, is zelfs de snelle oogbeweging zichtbaar. Ook blijken de dieren last te krijgen van slaapgebrek als ze lang achtereen wakker worden gehouden. Van amfibiŽn is het nog moeilijker om vast te stellen hoe ze slapen. Over kikkers en salamanders is niet veel meer bekend dan dat ze langere perioden van de dag rusten met hun ogen dicht. Het is hen, evenals bij vissen, buitengewoon moeilijk om goede EEG-metingen te doen.

slapende krokodil

Vissenslaap

Vissen kennen perioden waarin ze meer of minder actief zijn. Gedurende de rustperioden zijn ze zo nu en dan enige minuten volkomen bewegingsloos. Metingen van de hersenactiviteit leveren weinig opvallende resultaten. Of ze een REM-slaap kennen is moeilijk vast te stellen; uit metingen blijkt in elk geval van niet.

Vissen zijn niet de hele dag door even actief; ze hebben een duidelijk dag- en nachtritme in hun activiteit.

Ga verder naar: Evolutie van slaap

Ga terug naar: Inhoud