Home

Wat is slaap?

Iedereen slaapt, en veel ook. Bijna een derde deel van je leven breng je slapend door. Slapen is kennelijk belangrijk voor levende wezens, want eigenlijk doen ze het allemaal: mensen, vogels, reptielen, en zelfs insecten. Zelfs van sommige planten kun je zeggen dat ze slapen. Het is maar wat je slapen noemt. Maar wat is slaap eigenlijk? En waarom doen we het?

Wat is slaap?

Je kunt een lijstje maken van dingen die je bij een slapend mens kunt waarnemen.

Een slapend mens:

- ligt met de ogen dicht

- ademt rustig en regelmatig

- heeft een lagere bloeddruk en een tragere hartslag dan overdag

- heeft zn spieren volkomen ontspannen

- reageert niet of weinig op de omgeving

- kan gewekt worden, anders dan bij bewusteloosheid of coma

- doet dat meestal op het zelfde moment van de dag (s nachts)

- heeft een veranderde hersenactiviteit; dit is te meten

- maakt meer van bepaalde hormonen aan in het lichaam

Gemiddeld slapen mensen zo'n acht uur per nacht

Moeilijke definitie

Het lijkt dus simpel. Iemand slaapt als hij aan de punten op dit lijstje voldoet. Maar planten kunnen natuurlijk aan de meeste punten op dit lijstje niet meedoen. Toch zijn er genoeg planten die gedurende een vaste periode - s nachts - hun bladeren of bloemen dichtvouwen. Zelfs als ze permanent in een donkere ruimte staan blijven ze periodiek hun bladeren open- en dichtvouwen. Met een beetje fantasie zou je kunnen zeggen dat ze dan slapen.

Zelfs bij mensen gaat het lijstje niet altijd op. Kijk maar naar het eerste punt: stil liggen. Van een slaapwandelaar kun je niet bepaald zeggen dat hij stil blijft liggen. En dieren slapen soms staand. Het is dus niet zo eenvoudig om een definitie van slaap te geven als je misschien zou verwachten.

Winterslaap

Het omgekeerde komt ook voor. Soms lijkt gedrag op slaap, maar dat is het toch niet. Een dier dat in winterslaap ook wel diepe torpor genoemd is, bijvoorbeeld. Egels, vleermuizen en marmotten brengen de koude wintermaanden door in een toestand die lijkt op slaap, maar het eigenlijk niet is. Hun lichaamstemperatuur daalt sterk, en ze zijn bijna niet te wekken. Hetzelfde geldt voor iemand die in coma is. De patiŽnt lijkt in slaap, maar is niet wakker te krijgen. De verandering in het bewustzijn is permanent.

Naast diepe torpor bestaat ook nog lichte torpor: sommige kleine zoogdieren kunnen in perioden van bijvoorbeeld voedselschaarste voor korte perioden in die toestand terechtkomen. Hun lichaamstemperatuur daalt sterk, net als bij de diepe torpor; soms tot slechts 20 oC. Hoewel ook deze toestand niet echt slapen is, wordt hij wel zomerslaap genoemd.

Ga verder naar: Slaap is nodig

Ga terug naar: Inhoud