Home

Poolijs

Belangrijkste kenmerken

Poolijsgebieden liggen op de noordpool en de zuidpool. Ze strekken zich over duizenden kilometers uit.†Hun begrenzing wordt bepaald door de temperatuur: waar het te warm wordt gaat het poolijs over in de ijszee.

Poolijsgebieden zijn†in feite koude woestijnen: er valt wel neerslag, maar ten gevolge van de lage temperaturen heerst er toch droogte. Immers, bij de lage temperaturen die in poolijsgebieden heersen bevriest water onmiddelijk. Hoewel er dus zoet water in overvloed is (het zit met miljoenen kubieke meters in het ijs) is er op poolijsgebieden†geen vloeibaar zoet water te vinden.

Positie

De noordpool is een bevroren oceaan, die wordt omringd door land; de zuidpool is met ijs bedekt land omringd door een oceaan. De zuidpool ligt meer geÔsoleerd dan de noordpool.†Langs de†noordpool zijn veel meer mogelijkheden voor dieren om over bevroren zeeŽn naar land te komen. De noordpool†is immers aan alle kanten door land omringd: als de poolzeeŽn bevroren zijn is het land via het ijs bereikbaar, en omgekeerd. De verbinding met het land heeft ertoe geleid dat er op de noordpool een grotere diversiteit aan diersoorten te vinden is dan op de zuidpool.

Klimaat

Het is†logisch dat†het juist op de polen zeer koud is en dat er als gevolg daarvan ijs ligt. Dit heeft alles te maken met de positie van de noord- en zuidpool ten opzichte van de zon:

  • Van alle plekken op de aardbol zijn de polen het minst naar de zon toegekeerd. Als gevolg hiervan is de hoek waarmee zonnestralen binnenkomen veel kleiner dan bijvoorbeeld in Nederland, en zeker kleiner dan op de evenaar.
    Tropische gebieden zullen dus veel warmer worden dan polaire gebieden. In tropische gebieden is de instralingshoek van de zon bijna 90 graden. Hierdoor wordt een groot oppervlak beschenen. De zon straalt ook loodrecht op de atmosfeer: daardoor kaatst slechts een klein deel van de†stralen terug. Boven polaire gebieden†kaatst de atmosfeer het grootste deel van de schuin invallende zonnestralen terug de ruimte in. IJs en sneeuw werken bovendien als een spiegel: ze kaatsen het merendeel van de zonnestralen die door de atmosfeer weten te dringen†terug.
  • Ten tweede staat de draaias van de aarde niet loodrecht op het vlak van de baan van de aarde rond de zon. De draaias loopt precies door de noord- en zuidpool heen. Als gevolg hiervan wijst de noordpool in de zomer iets naar de zon toe en in de winter†van de zon af.†Voor de zuidpool is dat precies omgekeerd. Zolang de polen van de zon afgekeerd zijn, is het donker: de zon komt een half jaar lang niet op.

Het ontbreken van voldoende zonlicht heeft een bar klimaat tot gevolg. Het koude klimaat maakt dat de polen gevangen zitten in†een eeuwige†greep van sneeuw en ijs.

De koudste plek op aarde is Vostok op de zuidpool, waar een temperatuur is gemeten van 89,2 įC onder nul. Waarschijnlijk kan het op Antarctica nog kouder worden, met temperaturen van 100 įC onder nul.

Planten en dieren

De belangrijkste beperkende factoren voor het leven op†het poolijs†zijn†de afwezigheid†van een bodem, het ontbreken van vloeibaar zoet water en weinig zonlicht, met als gevolg intense kou. Planten kunnen niet op het poolijs leven: zij hebben immers een bodem nodig om in te wortelen, vloeibaar water om mineralen door hun vaten te transporteren en zonlicht†voor de fotosynthese. Omdat planten ontbreken, zijn er ook geen planteneters.

Op de polen is wel veel dierlijk leven te vinden, vooral aan de rand, waar†het poolijs†grenst aan de ijszee. IJszeeŽn zijn bijzonder rijk aan voedsel. De meeste dieren leven van voedsel dat ze in zee vinden. Pinguins bijvoorbeeld voeden zich met vis en ijsberen eten voornamelijk zeehonden. Slechts een enkeling zoekt zijn voedsel op het ijs zelf. Een voorbeeld is de poolvos, die zich voedt met vogels, eieren en kadavers van dode dieren.