Home

Van individuen tot ecosystemen

Met biodiversiteit wordt meestal de variatie tussen soorten bedoeld. Maar biodiversiteit is meer. De variatie tussen individuen, populaties, leefgemeenschappen en ecosystmen wordt ook biodiversiteit genoemd.

Soorten bestaan feitelijk uit individuen, ieder met hun unieke, genetisch vastgelegde kenmerken. Individuen leven samen in groepen of populaties. De populaties van verschillende soorten vormen samen een leefgemeenschap. Op hun beurt vormen verschillende leefgemeenschappen in hun natuurlijke omgeving samen een ecosysteem. Overal waar we kijken is dus sprake van biodiversiteit.


Individuele variaties

Elke soort ziet er anders uit. Maar ook de individuen waaruit soorten bestaan zijn verschillend. Geen twee zijn precies hetzelfde want ieder individu heeft unieke kenmerken.

Meestal zijn de verschillen klein zoals variaties in het strepenpatroon op de vacht van een zebra. Soms zijn de verschillen groot en opvallend: individuen van het tweestippelig lieveheersbeestje zijn bijvoorbeeld rood of zwart.

Rood lieveheersbeestje       Zwart lieveheersbeestje
Een voorbeeld van grote individuele variaties binnen een soort: rode en zwarte lieveheersbeestjes. 

Alle verschillen, groot en klein, worden bepaald door het erfelijke materiaal oftewel de genen. In de genen zijn alle uiterlijke kenmerken vastgelegd. Ieder individu heeft zijn eigen genenpakket en ziet er daarom anders uit, ook al verschilt het soms maar heel weinig.

Het geheel aan genenpakketten - de variatie in erfelijke eigenschappen - vormt dus de basis van biodiversiteit.


Populaties verschillen van elkaar

Individuen leven niet alleen, maar in groepen of populaties. Dit zijn individuen van één soort die in een bepaald gebied leven en daaraan optimaal zijn aangepast. Gorilla's die in het berggebied leven zien er anders uit dan gorilla's die in het laagland leven. Toch behoren ze tot dezelfde soort omdat ze zich onderling kunnen voortplanten en vruchtbare nakomelingen kunnen produceren.

Populaties zijn groepen individuen die samen op een gebied leven.
Populaties zijn groepen individuen van een soort die samen in één gebied leven.

Laaglandgorilla
Laaglandgorilla.

Berggebied gorilla
Gorilla in het berggebied.

Elke soort is uniek

Een soort is een groep individuen die met elkaar kunnen paren en vruchtbare nakomelingen kunnen voortbrengen. Individuen van een soort lijken veel op elkaar maar verschillen van individuen van andere soorten. Daarom ziet iedere soort er anders uit. Meestal zijn de verschillen groot. Een kat verschilt duidelijk van een hond, dat ziet iedereen. Maar soms zijn de verschillen klein of nauwelijks te zien. Een fitis lijkt als twee druppels water op een tjiftjaf. Ze zijn alleen te onderscheiden aan hun geluid.  
Fitis                    Tjiftjaf
                 Fitis                                                        Tjiftjaf
Fitis en Tjiftjaf lijken heel veel op elkaar maar ze behoren tot twee aparte soorten.


Soorten leven bijeen in leefgemeenschappen

Verschillende soorten die samenleven vormen leefgemeenschappen. Watervogels, kleine zoogdieren, vissen, struiken en gras in één sloot vormen bijvoorbeeld samen een leefgemeenschap. Al deze dieren en planten zijn van elkaar afhankelijk.

Alle soorten in een leefgemeenschap zijn van elkaar afhankelijk.
Alle soorten in een leefgemeenschap zijn afhankelijk van elkaar.

Overal op aarde komen leefgemeenschappen voor: in zeeën, meren, rivieren, bossen, graslanden, zelfs in woestijnen. In elke leefgemeenschap vinden we steeds andere soorten.


Leefgemeenschappen vormen ecosystemen

Leefgemeenschappen in een bepaald gebied vormen samen met de omgeving een ecosysteem. Ook binnen een ecosysteem zijn de leefgemeenschappen van elkaar afhankelijk.

Hoe een ecosysteem eruit ziet wordt bepaald door de ligging op aarde, de samenstelling van de bodem, de neerslag en de temperatuur. Voorbeelden van ecosystemen zijn tropische bossen en koraalriffen.

Verschillende ecosystemen vormen samen onze planeetVerschillende ecosystemen vormen samen onze planeetVerschillende ecosystemen vormen samen onze planeet
Verschillende ecosystemen vormen samen onze planeet.