Home

Zo trots als een pauw

Pauw met ontvouwde staart. Foto: H.Berkhoudt

Om indruk te maken op een wijfje†pronkt een mannetjespauw (Pavo christatus) uitbundig met zijn lange, kleurrijke staart. Sommige staartveren zijn lang, andere korter en samen vormen ze een dichte waaier.

Miniatuurpauwtjes

Aan het uiteinde van†iedere staartveer† zit een oogvlek, die door de kleuren en vorm net een miniatuurpauw lijkt.

Foto's: H.Berkhoudt

Als de pauw zijn staart ontvouwt ziet het wijfje dus eigenlijk een heleboel pauwen tegelijk, waarvan de "echte" pauw de grootste is.† Zo krijgt het wijfje een extra signaal (prikkel). Deze prikkel wordt ook wel een supranormale prikkel genoemd. Ook vrouwen met extra lange benen die tijdens tv-reclames in beeld zijn, zijn voorbeelden van supranormale prikkels.

Selectiemiddel

De†kleur en†vorm van de pauwenstaart zijn een belangrijk selectiemiddel voor het wijfje. Als een mannetje uit een zwak geslacht komt, ziek is of niet goed bestand is tegen stress of milieuveranderingen, is dat vaak te zien aan zijn staart. Deze is dan bijvoorbeeld kleiner of minder fel gekleurd en minder glanzend.
Ook de symmetrie van de staart kan iets zeggen over de conditie van het mannetje. De ontwikkeling van een dier verloopt meestal symmetrisch (beide kanten ontwikkelen zich tegelijkertijd). Veranderingen in het genetisch materiaal (door bijvoorbeeld straling of giftige stoffen), of bepaalde ziekten kunnen het ontwikkelingsproces verstoren, met als gevolg een asymmetrische staart. Daarom paart een wijfje†bij voorkeur†met een mannetje dat een lange, felgekleurde en symmetrische staart heeft.

Nadeel of voordeel?

Toch heeft zo'n lange staart ook nadelen: het kost veel energie om de staartveren elk paarseizoen te maken en mee te dragen. Ook het gesleep over de grond is niet voordelig: door vervuiling†met †zand en modder komen de gekleurde pauwenogen minder goed uit. Daarnaast is een mannetje†met een lange staart†minder goed wendbaar en hij valt meer op†bij zijn vijanden.† In de loop†van de evolutie†is er een evenwicht ontstaan tussen de lusten en de lasten van de uitbundige pauwenstaart: de staart is net zo lang dat het mannetje ermee kan adverteren over zijn mate van gezondheid.†Aan de andere kant is†de staart†weer niet zo lang dat de mannetjespauw er echt hinder van heeft.

Natuurlijk†zijn de versiermanieren een middel en draait het uiteindelijk om de voortplanting. En dan is een pauw met een lange staart die kan paren voor hij ten prooi valt aan een vijand, misschien toch beter af dan een pauw met korte staart die geen partner kan vinden. Hij heeft namelijk zijn genen kunnen doorgeven aan de volgende generatie, zijn kortstaartige soortgenoot niet.

Meer voorbeelden van kleur en vorm als versiermanier