Home

Vormen van Aardenergie

Bijna alle energie die op Aarde beschikbaar is komt van de zon. Toch is ook onze planeet zelf een belangrijke energiebron. Het binnenste van de Aarde is zo heet dat een deel van het kerngesteente vloeibaar is. Het is een bijna eindeloze voorraad energie die de Aarde nog dagelijks beÔnvloedt. Soms onzichtbaar traag, zoals bij het ontstaan van bergen of het verschuiven van de continenten. Soms gaat het juist erg hard, bij een vulkaanuitbarsting of een aardbeving bijvoorbeeld.

Vergeleken met de energie die ons vanaf de zon bereikt is de hoeveelheid energie die van de Aarde zelf afkomstig is klein; meer dan vierduizend keer zo klein. Maar het is nog altijd indrukwekkend wat daarmee gebeurt. Het is deze energie die de ervoor zorgt dat de continenten verschuiven en het is de motor achter vulkanen, aardbevingen, warmtebronnen en geysers. Op grote diepte is de druk zo groot dat zelfs gesteente van gedaante verandert; kalksteen wordt bijvoorbeeld samengeperst tot marmer.

De energie van de Aarde komt in verschillende vormen voor als thermische (warmte) energie, kinetische (beweging) energie en magnetische energie. Dat onze planeet bewegingsenergie heeft merken we letterlijk iedere dag weer: het is de draaiing van de aarde om haar as. Deze energie neemt langzaam af. De rotatie van de aarde wordt afgeremd door allerlei vormen van wrijving. Aan het oppervlakte door de eb- en vloedbeweging van de zeeŽn bijvoorbeeld, maar ook in het binnenste van de aarde vindt wrijving plaats.

Het binnenste van de aarde is niet uniform. De planeet is van binnen opgebouwd uit verschillende lagen, ook wel de sferen van de Aarde genoemd. Sommigen daarvan zijn, zoals je zou verwachten, min of meer vast van vorm. Maar de buitenkern een schil om de vaste kern van de aarde bestaat naar alle waarschijnlijkheid uit vloeibaar ijzer en nikkel. Deze vloeibare massa schuurt langs de vaste massa van de lagen boven en onder haar en ook deze wrijving remt de planeet langzaam af. De vertraging gaat heel langzaam; in de afgelopen honderd jaar zijn we in totaal minder dan een minuut kwijtgeraakt.

Een andere vorm van energie van de aarde is het electromagnetisch veld, dat wordt veroorzaakt door de beweging van het vloeibare ijzer bij de kern. De belangrijkste vorm waarin de energie van de aarde voorkomt is toch de warmte. Meer dan 99,9% van de aardse energie komt in die vorm voor. Die warmte heeft twee verschillende oorzaken. In de eerste plaats is er de warmte die is overgebleven toen de planeet samen met het zonnestelsel ontstond. In het begin was de planeet gloeiend heet. Langzaamaan koelt de aarde af door zijn warmte de ruimte in te stralen. Toch is de aarde na al die miljarden jaren nog steeds niet ijskoud geworden. Er wordt namelijk nog altijd warmte geproduceerd.

De warmte van de Aarde is net als bij de zon vooral het product van kernreacties. Bij de zon zijn het vooral kernfusiereacties (hierbij komt energie vrij als atoomkernen samensmelten) die voor de energie zorgen. In het binnenste van de Aarde vind het omgekeerde plaats; het verval van radioactieve atomen. Dit proces is vergelijkbaar met wat er in een kerncentrale gebeurt. Bij het uiteenvallen van radioactieve stoffen (uranium en thorium, vrijwel dezelfde brandstof als in kerncentrales wordt gebruikt) komt warmte vrij. De hoeveelheid radioactief materiaal in de kern van de Aarde is groot. Na miljarden jaren is er nog altijd genoeg over.