Home

Geschiktheid voor domesticatie

Niet†alle planten en dieren zijn geschikt om gedomesticeerd worden. Of het lukt is afhankelijk van de biologische eigenschappen†van de soort.

De domesticatie van planten en dieren†is niet altijd even succesvol geweest. Bij dieren als de zebra of†de cheeta†is domesticatie bijvoorbeeld†mislukt.†Het wilde gedrag van deze dieren is niet te temmen.†Leven in gevangenschap levert vaak stress op.†Veel dieren raken zo gestresst dat ze constant dezelfde beweging maken of vluchtgedrag vertonen.†Dit kan zo erg zijn dat domesticatie niet lukt.

Niet alle dieren blijken dus†geschikt te zijn om gedomesticeerd te worden. Maar de mens heeft op elk continent wel bijna alle†soorten†uitgeprobeerd.

biologische eigenschappen

Naast het bezitten van nuttige eigenschappen moeten dieren vooral ook handelbaar zijn. Mensen moeten makkelijk met de dieren om kunnen gaan en met ze kunnen werken of ze kunnen aanraken. Dat gaat allemaal veel gemakkelijker als een dier niet van zich afbijt of een plant niet giftig is.††

Domesticatie wordt door een aantal factoren beinvloed:††

  1. De wens van de mens: een plant of dier†moet over eigenschappen beschikken die van nut zijn voor†de mens. Hierbij †zijn alle onderstaande biologische factoren van belang.
  2. Omgeving:†sommige dieren of planten kunnen alleen in een bepaalde omgeving leven. Het rendier leeft†bijvoorbeeld in een zo uitgestrekte leefomgeving dat de mens zich meer moet aanpassen aan het rendier dan andersom.
  3. Eten en drinken: sommige dieren of planten leven van een speciaal soort voedsel of zijn afhankelijk van een bepaalde combinatie van verschillende soorten voedsel die voor de mens moeilijk te krijgen of te produceren zijn.
  4. Bescherming: mensen moeten vooral bij dieren voor bescherming zorgen: tegen kou, warmte, gevaren van buitenaf als roofdieren en ziekten. Dit is soms onmogelijk om te geven. De mens kan planten en dieren bijvoorbeeld niet tegen alle parasieten beschermen.
  5. Sociale omstandigheden: dieren die in groepsverband leven zijn makkelijker te domesticeren dan solitaire dieren. Sociale dieren zullen de mens als deelnemer van de groep zien en zich door hem laten leiden. Bij een solitair dier als bijvoorbeeld de kat is dit moeilijker. Veel mensen†beschouwen†de huiskat ook nog steeds niet als een gedomesticeerd dier.†Dieren die gewend zijn in een sociale groep te leven zullen zich makkelijk onderwerpen aan de baas.†
  6. Voortplanting: Mensen moeten de voortplanting van gedomesticeerde soorten onder controle hebben.†Dieren moeten zich in gevangenschap kunnen†voortplanten†Een goed voorbeeld van hoe moeilijk dit is zijn dieren in dierentuinen. Bij dieren in gevangenschap gaat dit niet altijd even makkelijk. Als er een kleine ijsbeer is geboren is dit vrij bijzonder.

Voor domesticatie moeten mensen een natuurlijke leefomgeving proberen na te bootsen. Mensen willen zich hierbij ook zo min mogelijk aanpassen.