Home

Bloed is een transportmiddel

Bloed vervoert voedings- en afvalstoffen, zuurstof en kooldioxide, hormonen en andere stoffen naar alle delen van het lichaam. Daarnaast transporteert bloed ook cellen die ziektekiemen kunnen uitschakelen en cellen die wondjes afdichten. Tenslotte verdeelt bloed de warmte over ons lichaam: het is onze centrale verwarming.

Bloedcirculatie hart en longen, corrosiepreparaat. Collectie Museum Bleulandium in Utrecht (Anatomisch Museum). Foto Jan Zweerts
Bloedcirculatie hart en longen, corrosiepreparaat.
Collectie Museum Bleulandium in Utrecht (Anatomisch Museum). Foto Jan Zweerts.

Bloed is een vloeibaar weefsel

Bloed is een weefsel waarbij de cellen in een vloeistof drijven. Die vloeistof heet bloedplasma. Doordat bloed vloeibaar is komt het via de bloedvaten in het hele lichaam terecht.

Zolang het bloed in beweging is, drijven de bloedcellen in het plasma rond. Stilstaand bloed scheidt zich in twee lagen: onderin zitten de bloedcellen, daarboven bevindt zich het plasma.

Wat is de functie van bloed?

Bloed is een transportmiddel. In het bloed zitten allerlei werkzame stoffen en cellen die zorgen voor een warme en gelijkmatige toestand van het lichaam. Doordat bloed vloeibaar is komt het - via de bloedvaten - op alle plaatsen van het lichaam terecht. Daar verricht het de volgende taken:

  1. Bloed vervoert en levert voedsel, zuurstof en andere essentiele stoffen aan lichaamscellen.
  2. Het voert afvalstoffen af, die bij de verbranding van voedingstoffen in de cellen vrijkomen.
  3. Bloed helpt het lichaam beschermen tegen ziekten.
  4. Bloed verdeelt de warmte over het lichaam en houdt de lichaamstemperatuur constant op 37 graden Celcius.

De lever regelt de samenstelling van het bloed

De lever is een chemische fabriek. Hij zorgt ervoor dat in het bloed de stoffen voorkomen die het lichaam nodig heeft. Ook breekt hij gifstoffen in het bloed af, zoals medicijnen en alcohol.

Bloedplasma is het vloeibare gedeelte van bloed

Bloedplasma bestaat voor negentig procent uit water. De rest zijn stoffen die via de bloedstroom bij alle lichaamscellen terecht komen. Bloedplasma speelt daarnaast een belangrijke rol bij de bloedstolling.

Plasma-eiwitten zijn bloedstollend

Bepaalde eiwitten in het bloedplasma zorgen ervoor dat bloed kan stollen. Ze heten stollingsfactoren en maken op de plaats van een wond een netwerk van draden. Cellen in het langsstromende bloed raken hierin verstrikt. Daardoor stolt het bloed en ontstaat er een korstje. Het bloeden stopt.

Bloedplasma waaruit de stollingsfactoren zijn verwijderd heet serum.

Bloedcellen vormen het vaste gedeelte van bloed

Bloedcellen worden aangemaakt door speciale cellen (stamcellen) in het beenmerg van de ribben, de wervels, het borstbeen en het bekken.

Er zijn drie typen bloedcellen: rode bloedlichaampjes, witte bloedlichaampjes en bloedplaatjes. Ze hebben ieder hun eigen taak.

Rode bloedlichaampjes werken als koeriers

Rode bloedlichaampjes vervoeren de ademhalingsgassen zuurstof en kooldioxide. Dat transport gebeurt door middel van de chemische stof hemoglobine.

Hemoglobine is een ijzerhoudend eiwit dat de rode bloedlichaampjes hun kleur geeft.

In de longen nemen de rode bloedlichaampjes zuurstof op

Witte bloedlichaampjes zijn soldaatjes en vuilnismannetjes

De verdediging van ons lichaam tegen ziekteverwekkers gebeurt door witte bloedlichaampjes. Zij wurmen zich door de wanden van de haarvaten heen en doden bijvoorbeeld bacteriŽn. Ook helpen witte bloedlichaampjes bij het opruimen van afgestorven cellen in het lichaam.

Bloedplaatjes worden actief bij wondjes

Bloedplaatjes die in contact komen met een wond, zwellen op en worden kleverig. Ze scheiden stoffen uit die langsstromende bloedplaatjes aantrekken. Er ontstaat een prop, die wordt verstevigd door een netwerk van draden dat door stollingseiwitten wordt gemaakt. Bloedcellen die hierin worden gevangen vormen een korstje. Dat zorgt voor afsluiting van de wond.

Wat zit er in een bloeddruppel?

  • Rode bloedlichaampjes
    In een bloeddruppel zitten er ruim 150 miljoen.
    Rode bloedlichaampjes hebben een gemiddelde doorsnede van 0,008 millimeter.
    Rode bloedlichaampjes zijn ronde, platte schijfjes. Hun ingedeukte vorm zorgt ervoor dat ze zich in de nauwe haarvaten gemakkelijk dubbel kunnen vouwen.
  • Witte bloedlichaampjes
    In een bloeddruppel zitten er ruim vijfhonderdduizend.
    Witte bloedlichaampjes zijn de grootste bloedcellen. Ze hebben een gemiddelde doorsnede van 0,014 millimeter.
    Witte bloedlichaampjes zijn bolrond van vorm. Ze kunnen van vorm veranderen als ze ziektekiemen te lijf gaan.
  • Bloedplaatjes
    In een bloeddruppel zitten er ruim elf miljoen.
    Bloedplaatjes hebben een gemiddelde doorsnede van 0,003 millimeter.
    Bloedplaatjes zijn afsplitsingen van grotere cellen.