Home

Het hart is aangesloten op 100.000 kilometer bloedvaten

Het bloevatenstelstel is een fijnvertakt systeem van buizen waardoor het hart bloed transporteert naar de miljarden cellen van ons lichaam. Hart, bloedvatenstelsel en bloed vormen een geheel.

Hoe ziet het bloedvatenstelsel eruit?

Om bloed bij de cellen van spieren en organen te krijgen, is het hart aangesloten op 100.000 kilometer bloedvaten. De bloedvaten†takken bij het hart in een aantal hoofdstromen af en lopen vervolgens verder door het hele lichaam. Hoe verder ze van het lichaam afkomen, hoe fijnmaziger het netwerk van vaten wordt en hoe dunner de buizen worden. Uiteindelijk loopt het stelsel uit in een zeer fijn netwerk van haarvaten dat het hele lichaaam omspant.†

Het bloed stroomt door slagaders, haarvaten en aders

De bloedvaten zijn verdeeld in slagaders, haarvaten en aders. Ze hebben alledrie een verschillende functie en zijn daarom verschillend gebouwd.

Het bloed stroomt in zijn rondgang door het lichaam vanuit het hart naar de slagaders, daarna naar de haarvaten en tenslotte naar de aders en terug naar het hart.

De bouw en functie van slagaders

Slagaders zorgen voor de bloedstroom van het hart af. Het hart stuwt met iedere hartslag onder grote druk bloed door de slagaders. Door die pompwerking blijft het bloed stromen. De drukgolf die door de slagaders gaat, is op een aantal plaatsen in het lichaam te voelen, zoals in de hals, pols en lies. Slagaders zijn stevig gebouwd, om grote druk te weerstaan.

De aorta ofwel lichaamsslagader is de dikste slagader in ons lichaam. Hij heeft de doorsnede van een tuinslang. Die dikte heeft hij nodig omdat er onder hoge druk veel bloed tegelijk doorheen moet stromen. In rust gebeurt dat met een snelheid van vijftig centimeter per seconde. De aorta ontspringt in de linkerkamer van het hart en loopt als een hoofdas door ons lichaam. Zijtakken zorgen voor verdeling van bloed over de organen.

De kransslagader zorgt voor de doorbloeding van het hart. Het hart pompt onafgebroken door en heeft daarom veel zuurstof nodig. De aanvoer van zuurstof gaat via de kransslagader, die als een netwerk door het hart heen loopt. Afvalstoffen die bij de spierarbeid van het hart vrijkomen worden via de kransader afgevoerd.

De bouw en functie van haarvaten

Haarvaten zorgen voor de doorbloeding van organen. Haarvaten lopen als een fijn vertakt netwerk door organen en spieren heen, zodat het bloed bij alle cellen terechtkomt. Haarvaten zijn de kleinste bloedvaten in ons lichaam. Ze zijn tien keer zo dun als een haar.

In de haarvaten wordt overtollig vocht uit het bloed geperst. Haarvaten zijn zů dun, dat vocht uit het bloed door de wand heengaat. Zo kan de vloeibaarheid van het bloed worden geregeld. Het overtollige vocht wordt afgevoerd via het lymfestelsel. Daarnaast speelt het lymfestelsel een rol in het onschadelijk maken van ziekteverwekkers.

De bouw en functie van aders

Aders zorgen voor de bloedstroom naar het hart toe. De pompwerking van het hart is in de aders niet meer merkbaar. De stroomsnelheid van het bloed is daarom nagenoeg nul. Aderkleppen helpen bij de terugkeer van het bloed naar het hart.

Aderkleppen sturen het bloed de goede kant op. In grote aders, zoals in de benen, zitten kleppen die voorkomen dat zich bloed in het onderlichaam ophoopt, bijvoorbeeld bij lang stilstaan. Anders zou er te weinig bloed naar het hart terugstromen. Spierbewegingen en de pompende werking van slagaders die naast de aders liggen stuwen het bloed omhoog.

De doorbloeding van organen en spieren kan worden geregeld

Hoeveel bloed er door de verschillende organen en spieren stroomt, is afhankelijk van de behoefte van ons lichaam. Bij lichamelijke inspanning bijvoorbeeld, neemt de doorbloeding van de spieren toe en krijgen de darmen juist minder bloed. Na het eten moeten we daarom niet gaan sporten. De spijsvertering komt dan in de knel.

De bloeddruk is de druk van de bloedstroom op de slagaderwand

Bij iedere hartslag wordt het bloed schoksgewijs door de slagaders gepompt. De druk die daarbij op de wand van de slagaders wordt uitgeoefend is de bloeddruk.

Doordat de wanden van slagaders elastisch zijn, geven ze mee als de drukgolf zich door het bloedvat verplaatst en dempen ze grote drukverschillen.

De bloeddruk meet je in drie stappen

Bij een gezonde volwassene is de bloeddruk ongeveer 120/80. Het eerste getal geeft de bovendruk weer. Dat is de hoogte van de bloeddruk in de slagaders op het moment dat het hart samentrekt. Het tweede getal is de onderdruk. Dat is de druk als het hart ontspannen is.

Het meten van de bloeddruk gebeurt in millimeters kwikdruk (mm Hg). Het instrument dat hiervoor wordt gebruikt heet een sfygmomanometer (sfygmos = polsslag).

In de slagaders is de bloeddruk hoger dan in de aders

Lees meer over de enkele-, de dubbele- en de gesloten bloedsomloop