Home

Zoeken

Zoek in 4603 artikelen


    Het hart is een pomp

    Het hart is een spier die is omgebouwd tot pomp. De hoofdtaak van het hart is bloed naar alle cellen van je lichaam te pompen.

    Vanwege deze bijzondere functie is de hartspier sterker dan een gewone spier en ook ingewikkelder van bouw.

    Hoe is je hart gebouwd?
    Waarom is de linkerkamer sterker dan de rechterkamer? 
    Waarom bestaat je hart uit twee helften?
    Hoe wordt je hart van brandstof voorzien?
    Op hoeveel kilometer bloedvaten is je hart aangesloten?
    Waarom pompt een sporthart harder dan een ongetraind hart?
    De hamvraag: waar zit je hart?

     

    Bouw van het hart

    Vier aparte holtes - twee boezems en twee kamers - maken samen het hart.  
    Boezems en kamers vormen een perfect op elkaar ingespeeld team. Onder aanvoering van de sinusknoop, een automaat in het hart die electrische signalen afgeeft, trekkken boezems en kamers afwisselend samen en pompen zo bloed door het lichaam.

    In de hersenen zit een regelcentrum dat de sinusknoop direct aanstuurt. Bij inspanning zal de sinusknoop onder invloed van dit regelcentrum in de hersenen in sneller tempo stroomstootjes afvuren, waardoor het hart sneller gaat kloppen.

    De hartspier bestaat uit twee boezems en twee kamers. Een wand deelt het hart in twee helften.
    De hartspier bestaat uit een rechterboezem en een linkerboezem - dit zijn de twee bovenste holtes - en uit een rechterkamer en een linkerkamer - de twee onderste holtes.

    Boezems en kamers worden gescheiden door hartkleppen. Ze kunnen maar naar een kant open, waardoor de stroming van bloed in slechts een richting gewaardborgd is.

    Hart van Volwassene. Collectie Museum Bleulandium in Utrecht (Anatomisch Museum). Foto Jan Zweerts
    Hart van Volwassene. Collectie Museum Bleulandium in Utrecht (Anatomisch Museum). Foto Jan Zweerts

    De linkerkamer is de sterkste

    De linkerkamer - de holte rechtsonder op het plaatje - trekt veel krachtiger samen dan de rechterkamer. Zijn spierwand is dan ook dikker. Logisch, want  de linkerkamer pompt bloed door het hele lichaam.

     

    Hartspiercellen

    De hartspier is opgebouwd uit hartspiercellen. Deze cellen kunnen zeer krachtig samentrekken, veel krachtiger dan gewone spiercellen.

    Hartspiercellen doen het werk.
    Hartspiercellen: vergroting 400x.© Nederlandse Vereniging voor Microscopie.

     

    Waarom bestaat je hart uit twee helften?

    Net als alle zoogdieren is de mens warmbloedig en altijd druk in de weer. Om hun lichaam op temperatuur te houden, om lichaamsprocessen zoals de spijsvertering te laten verlopen, én om daarnaast nog allerlei dingen te kunnen doen, hebben mensen een snelle toevoer van zuurstofrijk bloed nodig naar hun organen en spieren. Dat bloed mag niet gemengd zijn met zuurstofarm bloed, want dan is het een minder goede 'brandstof'. Organen en spieren kunnen dan hun werk niet zo goed doen. Een wand tussen de harthelften zorgt ervoor dat dit in orde komt. De wand sluit links en rechts waterdicht af. Zuurstofarm bloed in de rechterkamer kan daardoor niet bij het zuurstofrijke bloed in de linkerkamer komen. Een betere garantie dat het bloed zijn kracht behoudt, is nauwelijks denkbaar.

     

    Eigen leidingen voorzien het hart van brandstof

    Evenals gewone spieren, moet het hart voorzien worden van zuurstofrijk bloed. Het hart heeft zijn eigen bloedtoevoer via de linker- en rechter kranslagaders. Dit zijn aftakkingen van de aorta. Het bloed komt vanuit de kransslagaders via een grote ader in de rechterboezem terecht. Zuurstof uit het bloed zorgt ervoor dat de voedingstoffen, die met het bloed meekomen, in de cellen van de hartspier kunnen verbranden, waardoor de spier kan werken.

    Het hart verbruikt veel energie en heeft dus veel zuurstof en voedingsstoffen nodig. In rust stroomt er per minuut gemiddeld 225 milliliter bloed door de kransslagaders. Dat is ongeveer vier tot vijf procent van al het bloed dat door het hart wordt gepompt, hoewel het hart zelf minder dan één procent van het lichaamsgewicht uitmaakt.

    Het hart is aangesloten op 100.000 kilometer bloedvaten

    Bloedvaten verdelen het bloed vanuit ons hart over het hele lichaam. Daar is een totale lengte van 100.000 kilometer aan bloedvaten mee gemoeid. Evenveel als twee en een halve keer de omtrek van de Aarde. Het bloed stroomt door slagaders, haarvaten en aders. Slagaders zorgen voor de bloedstroom van het hart af, aders zorgen voor de bloedstroom naar het hart toe.

    Lees meer over de bloedsomloop

    Lees meer over het bloed

     

    Een sporthart pompt voor twee

    Sporters hebben meer spiermassa dan mensen die vastgekleefd zitten aan hun stoel. Een grotere spiermassa betekent dat het hart meer bloed moet rondpompen om alle hongerige spiercellen van voedsel te voorzien, zodat ze kunnen presteren. Met vele jaren van training zijn niet alleen de spieren van de sporter groter geworden, zijn hart is ook meegegroeid. Een sporthart is dus flink groter dan een ongetraind hart. Er zitten grotere kamers in, die met elke slag meer bloed kunnen wegpompen. Netto resultaat is dat een sporthart niet sneller hoeft te pompen om extra zuurstof naar de spieren te voeren.

    Het hart van een sporter krijgt afvalstoffen ook sneller uit de spieren weg. Gevolg: sportspieren verzuren minder snel. Atleten presteren dus niet alleen beter, ze worden ook minder gauw moe. Waar denksporters flink hijgen als ze een sprintje trekken, kunnen zij nog wel even doorgaan.

    De hamvraag: waar zit je hart?

    Je hart zit ingeklemd tussen de leveranciers van zuurstof: de longen. Het hart is een kwetsbaar orgaan dat goed moet worden beschermd. Daar zorgen je ribben voor, door als een kooi hart en longen te omsluiten.

       

    Vanuit jezelf gezien zit je hart een beetje links van het midden van je borstkas. De punt van je hart wijst vanuit dat gezichtspunt naar links.

    Dit model laat duidelijk zien dat het hart zich tussen de longen bevindt.

    Lees meer over de ontwikkeling van het hart tijdens je leven