Home

Groei en krimp

Groei en krimp zijn een normaal verschijnsel in ons mensenleven:
groei in je jonge jaren en op latere leeftijd afname van lichaamslengte.
In de eerste vijf jaar groeit het lichaam snel, in je kindertijd gelijkmatig.
Tijdens de puberteit is er een echte groeispurt en daarna is de groei eruit.

Een reus van een kerel. Vaino myllyrinne (1903-1963) uit Finland was met zijn 2.51 meter de langste man van Europa © Heureka, Finland

Een reus van een kerel.
Väinö Myllyrinne (1903-1963) uit Finland was met zijn 2.51 meter de langste man van Europa.
© Heureka, Finland

 

Groeien gebeurt doordat de lichaamscellen zich delen.
Daardoor neemt de hoeveelheid weefsel toe of wordt versleten weefsel vervangen.
Hoe lang je wordt hangt af van de groei van je skelet.
Dat is weer erfelijk bepaald, maar hangt ook af van onze leefomstandigheden zoals bijvoorbeeld je voeding en je gezondheid.

   

De gemiddelde lengte in 1903 was 1.65 meter

De gemiddelde lengte in 2003 is 1.85 meter


Kijk naar de gemiddelde Nederlander.
Die is door betere voeding en gezondheid in de laatste honderd jaar twintig centimeter langer geworden.
De man is nu gemiddeld 1.85 meter, de vrouw 1.71 meter.
Hiermee behoren we tot de langste mensen ter wereld.


Groei als kind

Als je de groei van een kind precies volgt zie je de lichaamsverhoudingen veranderen.
Bij een pasgeboren baby is het hoofd ongeveer een vierde deel van de totale lengte. 
Ook de romp van een baby is best groot in verhouding tot de armen en de benen. 
In de kindertijd lijkt het alsof het hoofd en de romp steeds kleiner worden, omdat armen en benen harder groeien.

Het skelet van een baby begint zich al in de baarmoeder te ontwikkelen.
Er is dan zelfs al een begin van verbening, dat wil zeggen dat kraakbeen verhardt tot bot. 
Maar voor  de geboorte bestaat het skelet hoofdzakelijk uit buigzaam kraakbeen.
Na de geboorte verbeent het kraakbeen geleidelijk verder.
Dat gebeurt doordat minerale zouten, hoofdzakelijk calcium, zich afzetten op het kraakbeen.
Als de verbening compleet is stopt de groei.

Op röntgenfoto`s kun je goed zien hoever de verbening is gevorderd: dus hoever een kind met zijn groei is.
Kraakbeen is op röntgenfoto`s namelijk niet te zien, bot wel.
Het verbenen gaat niet bij alle kinderen even snel.
Sommige kinderen zijn wat achter in hun groei vergeleken met leeftijdsgenootjes. 
Vaak zullen zij langer doorgroeien dan andere kinderen van gelijke leeftijd.


Groeischijven

Lengtegroei vindt plaats aan de uiteinden van onze lange botten, de
pijpbeenderen.
Daar zitten groeischijven van kraakbeen.
Deze verbenen aan de uiteinden, terwijl er tegelijkertijd nieuw kraakbeen wordt gevormd


Groei als puber

Tussen het negende en veertiende jaar begint het kind te veranderen in een volwassene met de bijbehorende afmetingen.
Pubers hebben door hormonale veranderingen een echte groeipiek.
Bij jongens begint die later dan bij meisjes.
Jongens groeien daarom langer gewoon rustig door voordat ze aan hun spurt beginnen.
Uiteindelijk zijn ze daardoor als volwassene vaak groter dan meisjes.
Aan het eind van de puberteit houdt het lichaam op met groeien.
Bij een volwassen mens is het hoofd nog maar een achtste deel van de totale lichaamslengte. 


Als je ouder wordt

Op latere leeftijd gaan de lichaamscellen slechter werken en begint de veroudering.
Alles in en aan je lichaam heeft een natuurlijke levensduur.
Dus ook je botten, gewrichten en weefsels.

Bot wordt voortdurend afgebroken en weer opgebouwd.
Tot je 35e jaar wordt er meer botweefsel aangemaakt dan afgebroken.
Daarna is de situatie omgekeerd.
Botten worden daardoor geleidelijk aan dunner en brozer, ze kunnen makkelijker breken.
Na de middelbare leeftijd is er echt sprake van botverlies. 
We noemen dat proces osteoporose.
Osteoporose komt veel voor bij vrouwen na de overgang.
Dat heeft te maken met de afname van het hormoon oestrogeen.
Oestrogeen stimuleert namelijk het afzetten van kalkin de botten.

Gewrichtsslijtage, ofwel artrose, is een kwaal waar we ook mee te maken kunnen krijgen.
Het kraakbeen in de gewrichten raakt versleten en vermindert.: je zakt een beetje in.
Gewrichten worden daardoor vervormd en dat maakt ze pijnlijk en stijf.

Ook de weefsels in ons lichaam verliezen op den duur hun elasticiteit.
Daardoor verharden bijvoorbeeld slagaders, gaat je huid rimpelen, maar ook worden spieren en gewrichten minder soepel.
Daarnaast raak je meestal spiermassa kwijt; dat gaat vanzelf doordat je veroudert. 
Je kunt het een beetje tegengaan door meer te bewegen. 
Maar al met al word je kleiner: je krimpt!


 Uitleg woorden:

Kraakbeen Een taai maar elastisch weefsel dat buigzamer en veerkrachtiger is dan bot. 
Groeischijf Een kraakbeenschijf waartegen steeds nieuw botweefsel wordt afgezet. Hierdoor kan een pijpbeen in de lengte groeien. Tijdens de puberteit verbeent de groeischijf en daardoor stopt de lengtegroei.