Home

Indeling van biodiversiteit

Bij het beschrijven van de biodiversiteit maken biologen gebruik van een wetenschappelijk indelingssysteem.††In dit systeem kunnen alle dieren, planten en micro-organismen op aarde geplaatst†worden. Alle biologen gebruiken hetzelfde indelingssysteem om de biodiversiteit†in logische groepen in te delen.

Biologen vergelijken de gevonden dieren en planten met al beschreven soorten.

Als er dieren, planten en micro-organismen gevonden worden, vergelijken biologen die nauwkeurig met de al beschreven soorten. Hiervoor zijn het uiterlijk en/of de unieke kenmerken van groot belang. Biologen kijken nauwkeurig naar bijvoorbeeld de vorm van de snavels, de afmetingen van de vleugels, de grootte van de poten, enz om te vinden of het ontdekte organisme een nieuwe of een†reeds beschreven soort is. Een nieuw organisme wordt volgens het wetenschappelijke indelingssysteem ingedeeld en krijgt een nieuwe wetenschappelijke naam.


Biologen vergelijken de gevonden dieren en planten met al beschreven soorten.

Oude indelingssystemen

Het indelen van de biodiversiteit is al zo oud als de mensheid zelf. Vanaf het moment dat de mens de natuur in zijn omgeving begon waar te nemen, probeerde hij alle levensvormen in te delen.

Van oudsher verdeelde de mens de levende natuur†twee grote groepen, planten en dieren. De oude classificatiesystemen werden daarom gebruikt om deze twee groepen verder in te delen. Een voorbeeld van een oud indelingsysteem is een meer dan 2.000 jaar oud classificatiesysteem van Aristoteles, de Griekse denker en wetenschapper die in de†vierde eeuw voor Christus leefde. Hij deelde dieren in twee hoofdgroepen in; dieren zonder bloed (ongewervelden) en dieren met bloed (gewervelden). Hij deelde planten in volgens hun grootte en verschillen in stengels. Bijvoorbeeld, lange bomen met grote stammen, struiken met een paar stammen en kruiden met zachte stengels. Dit indelingsysteem werd†zo'n†zes†eeuwen lang gebruikt.

Het classificatiesysteem van Aristoteles (384-322 B.C) is ruim 2.000 jaar oud.
Het classificatiesysteem van Aristoteles (384-322 B.C) is†meer dan 2.000 jaar oud.

John Ray, een Engelse wetenschapper en denker in de zeventiende eeuw, ontwikkelde in 1693 een nieuw classificatiesysteem, gebaseerd op dat van Aristoteles. Dankzij de opkomst van de microscopie in zijn tijd was de classificatiesysteem van Ray†beter en logischer dan dat van Aristoteles. De†uitvinding van de microscoop eind zestiende eeuw was een mijlpaal in de geschiedenis van de wetenschap.†Wetenschappers†konden eindelijk†kleine dieren en planten†in detail waarnemen en ze nauwkeuriger beschrijven.

Met behulp van microscoop bestudeerde Ray de uiterlijke kenmerken van dieren en planten om ze in groepen in te delen. Zo†keek hij† bijvoorbeeld naar de eigenschappen, aantallen en functie van de lichaamsdelen (bijvoorbeeld tanden, voeten, tenen) van de dieren. Verder was Ray de eerste wetenschapper die de eenlobbige planten van de tweelobbige onderscheidde.

Het indelingsysteem van Ray was een verbetering maar het systeem was nog lang niet perfect. Omdat iedere wetenschapper†meestal ook zijn eigen methode had om de dieren en planten in te delen, kreeg hetzelfde organisme†vaak verschillende wetenschappelijke namen. Daardoor ontsond er vaak†verwarring tussen wetenschappers. Een wereldwijd geaccepteerd indelingsysteem was dus echt nodig om de misverstanden te voorkomen.

De basis van†de moderne classificatie:†het indelingsysteem van Linnaeus

In de achttiende eeuw werd een nieuw classificatiesysteem ontwikkeld door†de Zweedse wetenschapper Carolus Linnaeus (1707-1778).†Dit was een verdere verfijning van de oude indelingssytemen.†Linnaeus deelde dieren en planten in†op een systematisch (planmatige) manier†en bedacht†een nieuwe naamgeving†voor elk beschreven organisme.††

Carolus Linnaeus, de grondlegger van
Carolus Linnaeus, de grondlegger van "het systematisch classificatiesysteem".

Linnaeus voerde voor elk dier en elke plant een Latijnse naam in bestaande uit twee woorden:†de geslachtsnaam en de soortnaam. Omdat ieder†organisme twee namen krijgt, wordt deze naamgeving "binaire naamgeving" genoemd.†

Linnaues begon†de geslachtsnaam altijd met een hoofdletter en onderstreepte of drukte beide namen schuin. De combinatie van deze twee namen vormde de unieke wetenschappelijke naam van het dier of de plant. Het werd al snel†door wetenschappers van alle landen gebruikt om de soort aan te duiden. Dit hielp om verwarring en misverstanden tussen wetenschappers uit verschillende landen te vermijden.

Homo sapiens, de slimme mens
Felis catus, tamme kat

Hij deelde planten in volgens zijn†systematich indelingsysteem en gaf in 1753††een catalogus uit, "Species Plantarum",†met nieuwe wetenschappelijke namen voor planten.†Maar hij is het meest bekend geworden door zijn†boek "Systema Naturae" waarin hij dieren systematisch indeelde aan de hand van hun gemeenschappelijke kenmerken. Het systematische classificatiesysteem van Linnaeus was toen de beste manier om het leven in te delen en daarmee heeft hij†de basis gelegd voor het huidige classificatiesysteem.

Net als Linnaeus delen wetenschappers tegenwoordig soorten in op basis van hun verschillen en overeenkomsten. Ze kunnen bijvoorbeeld vlinders die in een bepaald gebied leven in soorten indelen. De wetenschappers kijken naar de kleuren en de patronen van de vleugels, de afmetingen en de vormen van de lichamen enz. om te bepalen welke vlinders zo nauw verwant zijn dat ze vermoedelijk onderling kunnen paren en welke juist niet. De nauw verwante vlinders worden†in ťťn soort ingedeeld.

Hoe zit†de moderne systematiche classificatie†in elkaar?

Het huidige systematische classificatie is een uitbreiding van het oorspronkelijke classificatiesysteem van Linnaeus. Hij deelde het leven op Aarde in twee†grote groepen; dieren en planten. Maar nu hebben we veel meer†hoofdgroepen.

Biologen verdelen al het†leven op aarde in steeds kleinere groepen om uiteindelijk bij de afzonderlijke soorten te eindigen. Al die groepen worden (in het algemeen) "taxa" (enkelvoud: taxon) genoemd.

In het moderne classificatiesysteem zijn er†vijf hoofdtaxa die "Rijken" worden genoemd. Dit zijn;
1. Animalia (dierenrijk)
2. Plantae (plantenrijk)
3. Protista (eencelligenrijk)
4. Fungi (schimmelsrijk)
5. Prokaryota (prokaryoten/bacteriŽnrijk)

Deze rijken omvatten heel grote groepen dieren, planten en micro-organismen. Ze zijn weer opgedeeld in kleinere groepen; de Stammen. Het dierenrijk is bijvoorbeeld in ongeveer 37 stammen verdeeld. Stammen zijn steeds weer in klassen onderverdeeld, klassen in orden, orden in families, families in geslachten en ten slotte geslachten in soorten. Bij elk taxon zijn de groepen individuen meer met elkaar verwant dan bij de eerdere†taxa†en ze lijken dus meer op elkaar. In de laatste divisie, de taxon "soorten", zijn er alleen maar soorten te zien waarvan de individuen heel nauw verwant aan elkaar zijn.

Voorbeeld 1: de indeling van de kat

Rijk: Animalia (alle dieren op aarde)
Stam: Chordata (van alle dieren op aarde dieren die een wervelkolom hebben (de zogenaamde chordaten))
Klasse: Mammalia (van alle chordaten dieren die melkklieren hebben (de zoogdieren))
Orde: Carnivore (van alle zoogdieren dieren die vlees eten (de vleeseters)) Familie: Felidae (van alle vleeseters dieren die speciale intrekbare klauwen hebben)
Geslacht: Felis
Soort:†catus [de gedomesticeerde kat]

Voorbeeld 2: de indeling van de hond

Rijk: Animalia (alle dieren op aarde)
Stam: Chordata (van alle dieren op aarde dieren die een wervelkolom hebben (de zogenaamde chordaten))
Klasse: Mammalia (van alle chordaten dieren die melkklieren hebben (de zoogdieren))
Orde: Carnivore (van alle zoogdieren dieren die vlees eten (de vleeseters))††
Familie: Canidae (van alle vleeseters degenen die niet-intrekbare klauwen, diep†borstkas en†lange snuiten hebben)
Geslacht: Canis
Soort: familiaris[de hond]

Aan de hand van dit voorbeeld kunnen we†ook zien hoe de kat en de hond ooit ťťn voorouder hebben gehad. Hun evolutionaire pad splitste zich toen sommige voorouders bijvoorbeeld intrekbare klauwen ontwikkelden. In het bezit zijn van intrekbare klauwen is een van de belangrijkste verschillen die de katten van de honden onderscheiden.

De toekomst van het moderne indelingssysteem

Tot nu toe hebben wetenschappers alleen naar de uitelijk gekeken. Nu kunnen we ook op andere manier kijken, namelijk direct in de genenpakketen kijken.

Dankzij onze uitgebreide en verbeterde technologie, kunnen de wetenschappers binnenkort soorten op basis van hun genenpakketen nog beter in groepen indelen. Indeling van soorten op basis van hun genen geeft†soms een†andere uitkomst†dan op basis van†uiterlijke kenmerken. Het is pas ontdekt dat de genen van chimpansees en mensen meer overeenkomen (99,4%) dan wetenschappers vroeger dachten (98%). Tot nu toe zijn de chimpansees in de familie mensapen ingedeeld terwijl de mens onder de familie mensen valt. Met deze nieuwe ontdekking vallen de chimpansees ook in de familie mensen en genusHomo.

Lees meer:

Wat is biodiversiteit?

Hoe groot is de huidige biodiversiteit?

Biodiversiteit: van genen tot ecosystemen

Biodiversiteit en Naturalis