Home

Faraonisch Egypte - Wat is de plaats van de mens in de natuur?

De goden hebben de mens onder de schepselen uitverkoren. Hierdoor bezit de mens enige vrijheid in zijn omgang met de natuur, waardoor hij zich ook tegen de wetten en voorschriften van de goden kan verzetten. Omdat de goden overal in de natuur aanwezig zijn, heeft iedere handeling met betrekking tot de natuur naast praktische ook religieuze betekenis.

Wanneer de mens zich teveel vrijheden ten opzichte van de natuur veroorlooft, kunnen de goden boos worden en ziekte of andere tegenslag veroorzaken. Uiteindelijk kan de rechtbank waarvoor de mens na zijn dood komt, hem de toegang tot het rijk van Osiris ontzeggen.

Respect

De rijken van de natuur worden met veel respect behandeld. In de groei van planten herkenden de Egyptenaren een symbool voor het leven. Vooral graan had een dergelijke betekenis, omdat het afsterft en op wonderbaarlijke wijze uit de korrels weer opkomt. Sommige bomen, zoals de dadelpalm, waren de woning van godinnen. Typerend voor de Egyptische natuurvisie was dat de goddelijke status van deze boom bepaald leek te worden door zijn grote bruikbaarheid. De dadelpalm leverde hout, vezels voor touw, manden en matten, en vruchten die zo gegeten werden of waarvan men wijn maakte.

Ook de dierenwereld wekte bewondering. Veel dieren zijn machtiger, vruchtbaarder, sneller of sterker dan de mens en vertegenwoordigen goddelijke machten. Goden manifesteren zich op aarde als dier, en soms zijn dieren heilig.

Het is niet zo dat de angst voor de toorn van de goden de Egyptenaren hinderden bij het in cultuur brengen van het land. De farao was in naam van de goden eigenaar van Egypte, en met zijn goedkeuring werden moerassen drooggelegd, bossen gekapt om tot timmerhout te verwerken en werd†een uitgebreid stelsel van kanalen, bassins en dijken aangelegd dat voor irrigatie zorgde. Dieren die in de ene stad heilig waren, konden in de andere stad gejaagd worden of werden als lastdier en trekdier gebruikt. Soms ging het ingrijpen in de natuur zo ver, dat we van milieuproblematiek zouden kunnen spreken. Maar altijd werd een deel van de opbrengst van de natuur aan de goden teruggegeven.

Meer informatie over Egypte in de tijd van de farao's