Het taoïsme |  |
De filosofische traditie van het taoïsme is tussen de vijfde en derde eeuw voor Christus in China ontstaan. Twee literaire werken vormen de basis van het taoïsme: de Tao-te ching door Lao Zi en een bundel essays, gedichten en verhalen, de Zhuangzi.
Geschiedenis
Door de eeuwen heen heeft het taoïsme zich vermengd met allerlei andere disciplines, zoals alchemie, geneeskunde en geomantie. Tegelijk is het taoïsme uitgegroeid tot een religie, compleet met tempels, rituelen en priesters.
Het klassieke taoïsme uitte zich hoofdzakelijk in literatuur en kunst. Maar taoïsme kan ook zo praktisch zijn dat het uitmondt in daadwerkelijke natuurbescherming, zoals door boerengemeenschappen in het oude China gebeurde.
Er zijn vele taoïsmes. Zoveel, dat de gemeenschappelijke factor misschien het beste omschreven kan worden als een geesteshouding. De taoïst is nieuwsgierig, meditatief, tolerant, en stelt groot belang in zijn natuurlijke omgeving.
Chinese driepoot
Het taoïsme is in veel opzichten tegengesteld aan een andere invloedrijke leer binnen de Chinese cultuur: het confucianisme. Confucianisme, genoemd naar zijn grondlegger, de filosoof Confucius, houdt zich bezig met ethiek, morele verplichtingen en hiërarchische verhoudingen in het maatschappelijke leven en de familie. Daartegenover stelt het taoïsme individualiteit, vrijheid, mystiek en het afwijzen van overheidsinmenging. Vandaar dat het taoïsme altijd in oppositie is geweest tegen de officiële cultuur van het land, terwijl het confucianisme door de eeuwen heen voor de machthebbers wel bruikbaar was.
In de eerste eeuw na Christus drong het uit India afkomstige boeddhisme in China door. Het boeddhisme plooide zich naar de oudere filosofieën van het confucianisme en het taoïsme en kende vooral in de zevende en negende eeuw een invloedrijke groeiperiode. Uit de vermenging van boeddhisme en taoïsme ontstond Chan, wat in het westen bekend is onder zijn Japanse benaming Zen. Confucianisme, taoïsme en boeddhisme vormen de pijlers van de Chinese denkwereld.