Home

Stegosauria

Met de grote rij benige platen op hun rug en de spitse punten aan hun staart zijn de stegosaurussen heel opvallende dino's. Uit Zuid-Amerika zijn ze nauwelijks bekend, wel uit Noord-Amerika. De naam betekent zoveel als dak(pan)hagedis, vanwege de opvallende platen op hun rug.

De verschillende soorten stegosaurussen werden drie tot negen meter lang, en wogen tussen de 300 en de 6000 kilo. Vergeleken met de sauropoden waren het dus kleintjes. En erg vlot of behendig waren ze niet. Met hun stevige korte pootjes zullen ze niet veel meer dan zes of zeven kilometer per uur gehaald hebben. Dat is vervelend, want de meeste vleesetende dinosauriėrs konden stukken harder rennen. Wegrennen voor gevaar was er voor hen dus niet bij.

Wie niet wegrent, moet zich verdedigen. Waarschijnlijk hielden stegosaurussen de lastige vleeseters op afstand met hun lange zwiepstaart. Met vier of meer scherpe stekels aan het uiteinde was die staart iets om goed voor uit te kijken.

Net als alle andere ornithischiėrs waren ook de stegosaurussen planteneters. Met de tandeloze voorkant van hun snuit knipten ze bladeren van planten af, of stripten ze hele takken kaal. De kleine schedel heeft erg weinig ruimte voor kaakspieren, en bovendien zijn de tanden achterin de bek ook niet erg geschikt om planten mee te kauwen. Ze zullen hun eten dus zonder al te veel kauwen doorgeslikt hebben. Of de stegosaurussen bij de verdere vertering van hun eten ook maagstenen gebruikten is niet bekend, maar als aanvulling op hun beroerde kauwtalenten zou het zeker een goede aanvulling geweest zijn.

Met hun spitse snuit konden stegosauriėrs heel selectief grazen. Ze schrokten dus niet in één hap een hele plant naar binnen, maar kozen hun eten hap voor hap uit. Omdat hun kop nogal laag zat, zullen de stegosauriėrs alleen aan lage planten tot pakweg een meter hoogte gegraasd hebben. Als ze op hun achterpoten gingen staan, konden ze mogelijk nog wat hoger grazen, tot twee ą vier meter hoogte, maar het is maar de vraag of ze dat deden.

Erg slim waren de stegosaurussen niet. Ze hadden zo'n beetje de kleinste hersenen van alle dinosauriėrs. Niet meer dan 0,001% van hun lichaamsgewicht was hersenweefsel. Dat is verschrikkelijk weinig. Het enige deel dat nog een beetje ontwikkeld was, was het stukje hersenen dat met de neus verbonden was. Kennelijk was reuk belangrijk in het leven van de stegosaurus.

Over het gedrag van stegosaurussen weten we bijna niets. Nesten, eieren of embryo's zijn nooit gevonden, en ook Stegosaurus-sporen zijn nauwelijks bekend. Over groei, kuddegedrag, broedzorg en andere levensgewoonten kunnen we dus niets vertellen.

 

Waar we wel iets over weten, zijn die heel opvallende uitsteeksels op hun rug, de puntige "dakpannen". Paleontologen noemen die platen osteodermen, huidverbeningen. Het zijn botten die los in de huid groeien. Voor de verdediging waren die platen niet geschikt, want daar zijn ze veel te dun voor. Sommige paleontologen denken dat ze nuttig waren bij het regelen van de lichaamstemperatuur. Door veel bloed door de aders langs de platen te pompen, konden stegosaurussen mogelijk sneller afkoelen of juist vlot opwarmen. Veel dieren zoeken in het heetst van de middag de schaduw op om niet oververhit te raken. Stegosaurussen zouden 's middags dus misschien hebben doorgegraasd terwijl andere dino's siėsta hielden. Of ze waren 's ochtends al veel sneller warm en actief, doordat ze met hun platen snel zonnewarmte konden opvangen.

 

Maar waar de platen in ieder geval geweldig goed voor waren, was opvallen! Iedere stegosaurussoort had weer een ander model punker-hanekam-platen, en net als tegenwoordig zullen ook toen de dieren met de meest opvallende platen de aandacht van de meeste en de beste partners getrokken hebben.