Home

Ceratopsia

De ceratopsen waren kleine tot middelgrote plantenetende dino's. De kleinste soorten waren niet groter dan een halve meter; de grootste haalden een lengte van acht meter. Het meest opvallend aan deze dino's zijn de kammen en vaak ook de hoorns die ze op hun kop dragen. Hun naam betekent dan ook zoveel als 'hoorngezicht'.

Ceratopsen leefden in het Krijt. De eerste ceratopsen ontstonden aan het begin van het Krijt (ongeveer 140 miljoen jaar geleden) in Mongoliė. Later maakten ze de oversteek naar Noord-Amerika. In Argentiniė is één stukje van een kaak ontdekt (in 1918), maar het is niet zeker of dat wel van een ceratops is. Controleren kunnen we het niet, want het bot is lang geleden zoekgeraakt. Andere ceratopsfossielen zijn in Zuid-Amerika nooit gevonden.

 

Ceratopsen waren goede kauwers! De meeste andere plantenetende dino's kauwden hun voedsel niet, maar verteerden het in een enorm maag- en darmstelsel. De schedel van een ceratops laat zien dat het er bij deze dieren anders aan toe ging. De schedel biedt ruimte aan stevige kaakspieren, die aan de ene kant aan de kam achteraan de kop vastzaten, en aan de andere kant via een extra uitsteeksel aan de onderkaak flink kracht konden zetten. In elke kaak zaten dicht opeenstaande rijen tanden, die voortdurend doorgroeiden. Bij het kauwen gleden de kauwvlakken langs elkaar, waardoor het gebit zichzelf voortdurend bijsleep. Omdat ze hun voedsel al zo goed kauwden, hadden de ceratopsen een veel minder dikke buik nodig.

Wat ze precies aten, is niet helemaal duidelijk. Ze kwamen niet hoger dan een meter of twee, dus hoge bomen vallen af. Varens en coniferen worden wel genoemd. Aan hun gebit zal het niet gelegen hebben, daar konden ze vrijwel alles mee fijnkrijgen.

De meeste ceratopsen waren viervoeters. Alleen de oerceratops Psittacosaurus en zijn naaste familieleden liepen op hun achterpoten. Bij de latere ceratopsen komen we de bekende (en opvallende) dieren als Triceratops en Styracosaurus tegen. Deze viervoeters waren vrij traag; we moeten denken aan loopsnelheden van 2 tot 4 kilometer per uur. Alleen als ze opgejaagd werden, zouden ze misschien iets harder dan 30 km per uur gerend kunnen hebben. Dat is niet snel genoeg om een hongerige vleeseter te ontvluchten. Voor hun veiligheid moesten ze op hun hoorns vertrouwen. In een hele kudde moet dat een vrij angstaanjagend gezicht geweest zijn.

De opvallende hoorns waren niet alleen bedoeld om vleeseters op afstand te houden. Samen met de nog veel opvallender kammen bovenop hun kop hadden ze ook een prima manier om onderling de blits te maken. Wie heeft de meest indrukwekkende kam? Er werd ook onderling geknokt: er zijn beschadigde kammen gevonden die daar op wijzen.

Dankzij de kammen werd de ceratops Torosaurus de recordhouder schedelgrootte: met een kop van meer dan twee meter lengte had deze dino de allergrootste schedel die ooit van een landdier gevonden is.

Ceratopsen leefden waarschijnlijk in kuddes. Hun skeletten worden vaak in grote groepen bij elkaar gevonden, en ook de opvallende hoorns en kammen wijzen erop dat ze een sociaal leven leidden. Leven in grote groepen geeft veiligheid, en dat is handig als je niet hard kunt rennen.