Home

Van DNA naar eiwit

In een aantal stappen wordt de informatie in het DNA afgelezen en gebruikt bij de opbouw van eiwitten

Eiwitten doen het werk in de cel

Eiwitten regelen de ontwikkeling van een organisme van een bevruchte eicel tot een volwassen individu. Ook zorgen ze voor het verloop van alle dagelijkse processen in het lichaam. Eiwitten zijn stoffen, die bij alle processen in het lichaam zijn betrokken. Er bestaan veel verschillende typen eiwitten. Elk type heeft een eigen functie. Transporteiwitten zorgen bijvoorbeeld voor het vervoer van voedingsstoffen en afvalstoffen in het bloed. Enzymen zorgen voor de omzetting van stoffen, hormonen reguleren processen in het lichaam en beschermende eiwitten spelen een rol bij het bestrijden van ziekteverwekkers.

Van DNA naar eiwit

Al die eiwitten worden in de cellen gemaakt. Eerst wordt in de celkern een kopie gemaakt van een deel van het DNA dat codeert voor een eiwit. Die kopie wordt gemaakt door een speciaal eiwit, RNA-polymerase. De kopie wordt gemaakt van losse organische basen die in de kern voorradig zijn.

Als de kopie van het gen klaar is verlaat deze de celkern. In het cytoplasma van de cel wordt hij opgevangen door weer een ander eiwit, een ribosoom. Ribosomen gebruiken de copie van het gen om een eiwit te maken.

Eiwitten zijn ketens van aminozuren. In het cytoplasma zitten losse aminozuren vast aan korte stukjes DNA, ieder met een unieke code van drie organische basen. Alleen de aminozuren met de juiste basencode passen achtereenvolgens op de kopie. Het ribosoom verwijdert de DNA-fragmentjes en de keten aminozuren groeit aan tot een volledig eiwit.

De ruimtelijke structuur van het uiteindelijke eiwit wordt bepaald door de volgorde van de aminozuren in de eiwitketen.

Sommige eiwitten blijven in de cel om hun werk te doen. Anderen verlaten de cel om elders in het lichaam te worden gebruikt.

Eiwitten zijn opgebouwd uit lange ketens van aminozuren. De volgorde van die aminozuren bepaalt de vorm en de functie van het eiwit. Probeer zelf eens een eiwit te bouwen met het eiwitspel.

Voor ieder eiwit zijn is ten minste ťťn†gen nodig om de informatie te leveren over hoe het wordt gemaakt. Om al die verschillende stoffen te maken zijn dus veel genen nodig. Van sommige organismen is bekend hoeveel genen ze ongeveer in hun DNA hebben. Lees hier meer over het in kaart brengen van het genoom van planten, dieren en micro-organismen.