Opbouw van de cel

De ontwikkeling van een organisme begint met één cel. Het DNA in deze cel bevat alle informatie om een volwassen individu te doen ontstaan, met bijbehorende eigenschappen zoals soort, geslacht en karakter.

Door celdeling groeit de eerste cel uit tot een compleet organisme. Tijdens de ontwikkeling van het embryo specialiseren de cellen zich voor verschillende taken in het lichaam. Zo komen steeds meer erfelijke eigenschappen van het organisme tot uiting.

Cellen zijn de bouwstenen van weefsels en organen. Op hun beurt zijn cellen weer opgebouwd uit verschillende onderdelen. Eerst gaan we een dierlijke cel van dichtbij bekijken.

Een dierlijke cel

1 Celkern Opslagplaats van erfelijke informatie van een organisme, in de vorm van DNA. Met deze informatie bestuurt de kern alle levensprocessen.

2 Kernmembraan Omhulsel van de celkern.

3 Kernporie Opening in het kernmembraan voor de uitwisseling van stoffen tussen de kern en de cel.

4 DNA DNA zit als opgerolde draadjes in de celkern. Deze draadjes heten chromosomen.
In een menselijke cel zit twee meter DNA. De totale hoeveelheid DNA in een mens is vijf miljoen keer de omtrek van de aarde.

De mens heeft 23 paar chromosomen. Van elk paar is één chromosoom afkomstig van de moeder en één van de vader.

5 Kernlichaampje Zorgt voor de opbouw van ribosomen.

6 Ruw endoplasmatisch reticulum (ER) Netwerk van membranen, dat zorgt voor transport van stoffen in de cel. Op het plasma-netwerk liggen ribosomen.

7 Glad endoplasmatisch reticulum (ER) Netwerk van membranen, dat zorgt voor transport en afbraak van stoffen in de cel.

8 Ribosomen op het ER Kleine bolletjes, die de informatie van het DNA lezen en voor de opbouw van eiwitten zorgen. Deze ribosomen bouwen eiwitten op die buiten de cel werkzaam zijn.

9 Ribosomen in de cel Kleine bolletjes, die de informatie van het DNA lezen en voor de opbouw van eiwitten zorgen.
Deze ribosomen liggen los in de cel. Ze bouwen eiwitten op die binnen de cel werkzaam zijn.

10 Mitochondrion Energieleverancier van de cel

11 Golgi-apparaat Een systeem van op elkaar gestapelde membranen. Het Golgi-apparaat is een soort fabriek, waarin allerlei stoffen van de cel worden bewerkt.
Kleine blaasjes met stoffen worden aan de zijkant van het Golgi-apparaat afgesnoerd. De stoffen worden buiten de cel afgegeven.

12 Lysosoom Blaasje waarin afvalstoffen van de cel worden afgebroken.

13 Vacuole Met vocht gevuld blaasje waarin afvalstoffen of reservestoffen zijn opgeslagen.

14 Celplasma Vloeistof waarin de onderdelen van de cel liggen.

15 Celmembraan Omhulsel van de cel.
Via de celmembraan kunnen stoffen in de cel worden opgenomen en afgegeven aan de omgeving.

Plantencellen: anders en toch hetzelfde

Plantencellen lijken in veel opzichten op dierlijke cellen. Er zijn een paar belangrijke verschillen. Plantencellen hebben onderdelen die de energie uit zonlicht kunnen omzetten in een vorm die bruikbaar is om te groeien en te leven. Daarnaast danken planten een belangrijk deel van hun stevigheid aan de celwanden die om het membraan van de plantencel heen zit.

Een plantencel

1	Celwandporie	Opening in de celwand voor de uitwisseling van stoffen tussen cellen.
2	Celwand	Stevige laag om de plantencel, die de cel vorm en stevigheid geeft. De celwand zorgt ook voor stevigheid van de plant.
3	Bladgroenkorrel (chloroplast)	Hierin vindt fotosynthese plaats. In dit proces worden zonne-energie, water en koolstofdioxide vastgelegd in glucose.
4	Vacuole	De vacuole van een plantencel is groter dan die van een dierlijke cel. Behalve voor de opslag van reservestoffen, afvalstoffen en kleurstoffen is de vacuole ook belangrijk voor de groei van de plantencel.

In de celkern zit het erfelijk materiaal van de cel, het DNA. Dat DNA bestaat uit lange ketens, die chromosomen worden genoemd.

Lees verder over chromosomen

Over de vraag hoe levende cellen ooit zijn ontstaan is nog veel onbekend. Er zijn wel een aantal goede wetenschappelijke theorieën over.

1	Celkern	Opslagplaats van erfelijke informatie van een organisme, in de vorm van DNA. Met deze informatie bestuurt de kern alle levensprocessen.
2	Kernmembraan	Omhulsel van de celkern.
3	Kernporie	Opening in het kernmembraan voor de uitwisseling van stoffen tussen de kern en de cel.
4	DNA	DNA zit als opgerolde draadjes in de celkern. Deze draadjes heten chromosomen. In een menselijke cel zit twee meter DNA. De totale hoeveelheid DNA in een mens is vijf miljoen keer de omtrek van de aarde. De mens heeft 23 paar chromosomen. Van elk paar is één chromosoom afkomstig van de moeder en één van de vader.
5	Kernlichaampje	Zorgt voor de opbouw van ribosomen.
6	Ruw endoplasmatisch reticulum (ER)	Netwerk van membranen, dat zorgt voor transport van stoffen in de cel. Op het plasma-netwerk liggen ribosomen.
7	Glad endoplasmatisch reticulum (ER)	Netwerk van membranen, dat zorgt voor transport en afbraak van stoffen in de cel.
8	Ribosomen op het ER	Kleine bolletjes, die de informatie van het DNA lezen en voor de opbouw van eiwitten zorgen. Deze ribosomen bouwen eiwitten op die buiten de cel werkzaam zijn.
9	Ribosomen in de cel	Kleine bolletjes, die de informatie van het DNA lezen en voor de opbouw van eiwitten zorgen. Deze ribosomen liggen los in de cel. Ze bouwen eiwitten op die binnen de cel werkzaam zijn.
10	Mitochondrion	Energieleverancier van de cel
11	Golgi-apparaat	Een systeem van op elkaar gestapelde membranen. Het Golgi-apparaat is een soort fabriek, waarin allerlei stoffen van de cel worden bewerkt. Kleine blaasjes met stoffen worden aan de zijkant van het Golgi-apparaat afgesnoerd. De stoffen worden buiten de cel afgegeven.
12	Lysosoom	Blaasje waarin afvalstoffen van de cel worden afgebroken.
13	Vacuole	Met vocht gevuld blaasje waarin afvalstoffen of reservestoffen zijn opgeslagen.
14	Celplasma	Vloeistof waarin de onderdelen van de cel liggen.
15	Celmembraan	Omhulsel van de cel. Via de celmembraan kunnen stoffen in de cel worden opgenomen en afgegeven aan de omgeving.

Zoeken

Opbouw van de cel