Javaanse kievit

In de literatuur houdt men meestal een slag om de arm als het gaat over het al dan niet uitgestorven zijn van de Javaanse kievit Vanellus macropterus (Horsfield, 1821). Toch is deze soort voor het laatst in 1939 op oostelijk Java waargenomen, terwijl de intensiteit van het ornithologisch onderzoek in de regio flink is toegenomen. Ooit leefde deze kievit niet alleen op Java, maar ook op Sumatra en als één van de labels in de collectie van het Nationaal Natuurhistorisch Museum juist is, zelfs op Timor. Ook daar is hij recentelijk niet meer gezien. Er kan dus rustig worden aangenomen dat deze kievit echt is uitgestorven.

Javaanse kievit

Verdwenen habitat

De Javaanse kievit viel niet alleen op door de lellen aan de kop, maar ook door de sporen voor aan de vleugel. Waarschijnlijk werd hij vooral bedreigd doordat zijn leefgebied plaats moest maken voor rijstvelden. Oorspronkelijk werden de sawah's van Java bij voorkeur aangelegd op de vruchtbare flanken van de vulkanen op het eiland. Toen de bevolking toenam, werden echter ook de lager gelegen gebieden in cultuur gebracht. Hiermee verdween het habitat van de Javaanse kievit, die zich vooral thuisvoelde in de vochtige savannes.

Javaanse kievit

Museumcollectie

Het Nationaal Natuurhistorisch Museum bezit waarschijnlijk de grootste collectie Javaanse kieviten ter wereld. De verzameling omvat vier opgezette dieren, 35 balgen, twee skeletten en vijftien eieren, en geeft derhalve een goed beeld van hoe de Javaanse kievit er uit zag. Het overgrote deel van de collectie werd door één man bijeengebracht: Max Bartels en zijn helpers schoten tussen 1907 en 1925 28 exemplaren.