Home

Olifantsvogel

Het is mogelijk om met gebruik van elementaire natuurkunde en biologie de maximale grootte van een ei te berekenen. Je zou denken dat sommige dinosauriërs dergelijke eieren ook daadwerkelijk hebben gelegd. Het waren echter niet de dinosauriërs, maar de olifantsvogels Aepyornis maximus (I. Geoffroy St. Hilaire, 1851) van Madagaskar die de grootste eieren ooit hebben gelegd. Een ei van een olifantsvogel heeft dezelfde inhoud als zeven struisvogeleieren. Uiteraard was de vogel die deze eiëren legde zelf ook gigantisch. Aepyornis maximus was meer dan drie meter hoog: maar net iets kleiner dan de grootste moa van Nieuw-Zeeland, maar wel veel zwaarder gebouwd. Aepyornis maximus is ongetwijfeld de bekendste olifantsvogel, maar zeker niet de enige. Uit opgravingen weten we dat er drie en misschien zelfs vier verschillende soorten waren. De kleinste soort was ongeveer zo groot als de Australische emoe, Dromaius novaehollandiae.


Middenvoetsbeen en dijbeen van de olifantsvogel.

Oorzaak uitsterven onbekend

Het is onbekend waardoor olifantsvogels zijn uitgestorven. Toen de eerste Europeanen Madagaskar bereikten, waren de kleine soorten al verdwenen. Net als bij de moa's uit Nieuw-Zeeland, zouden klimaatsveranderingen één van de oorzaken kunnen zijn geweest. Het is niet bekend of de olifantsvogel door de Malagasy, de oorspronkelijke bewoners van Madagaskar, bejaagd is. Dit lijkt echter wel waarschijnlijk, aangezien ook een aantal van de grote zoogdieren op Madagaskar door toedoen van de mens zijn uitgeroeid. In ieder geval lijkt het logisch dat een gemakkelijke voedselbron als de eieren van de olifantsvogel door de Malagasy gebruikt werd.


Scheenbeen van de olifantsvogel.

Grootste olifantsvogel

De grootste olifantsvogel, Aepyornis maximus, leefde waarschijnlijk nog ten tijde van de bezetting van Madagaskar door de eerste Europeanen. De eerste Franse gouverneur van het eiland, De Flacourt, maakte in een brief in 1658 melding van een grote vogel die leefde op afgelegen plaatsen waar jacht onmogelijk was. Helaas werd De Flacourt vermoord door piraten voordat hij meer over deze mysterieuze vogel kon vertellen.

purcell
Ei van de olifantsvogel. Rechts een struisvogelei.

Museumcollectie

Het Nationaal Natuurhistorisch Museum bezit een ei van Aepyornis maximus dat verzameld is door de 19de eeuwse ontdekkingsreiziger Alfred Grandidier. Het ei is 29,7 cm lang, 20,5 cm breed en heeft een schaal van 3 mm dik en is gekocht via de firma Frank, die handelde in natuurhistorische objecten. François Pollen, die door het museum naar Madagaskar was gestuurd om te verzamelen, vond slechts een schaalfragment. In 1935 ontving het museum een dijbeen, een scheenbeen en een middenvoetsbeen, die eens te meer duidelijk maken hoe groot het dier moet zijn geweest.