Home

Sumatraanse haas

In 1879 schonk de toenmalige gouverneur van West-Sumatra, E. Netscher, een klein konijnachtig diertje aan het toenmalige Rijksmuseum van Natuurlijke Historie. Het betrof een soort die nieuw was voor de wetenschap, met korte, zwartbruine oortjes en een opvallend patroon van donkerbruine strepen en vlekken. Hoewel de Sumatraanse haasNesolagus netscheri  (Schlegel, 1880) uiterlijk veel op een konijn lijkt, staat de soort binnen de familie van de hazen en konijnen enigszins apart. Dit wordt bevestigd door het feit dat de Sumatraanse haas gastheer is van een eigen soort vlo, Nesolagobius.


Sumatraanse haas.

Onderhandse verkoop

Het diertje dat Netscher in handen kreeg, was gevangen in de Padangse Bovenlanden in West-Sumatra, maar de exacte plaats en omstandigheden van de vangst zijn niet bekend. Volgens een krantenbericht uit 1891 slaagde een Nederlandse bestuursambtenaar erin een exemplaar te bemachtigen. Hij bood het te koop aan bij een aantal Europese musea. De directeur van het Leidse Museum reageerde verontwaardigd. Het gaf volgens hem geen pas het dier niet in eerste instantie aan Leiden aan te bieden. Hij dreigde met een officiële klacht tegen de eigenaar. Het is niet bekend hoe de kwestie afliep, maar het betreffende exemplaar bevindt zich in elk geval niet in de Leidse collectie.

purcell
Sumatraanse haas.

Gerichte zoekactie

Nederlandse planters op Sumatra zouden deze haas geregeld hebben gezien of gevangen. Deze berichten brachten de Nederlandse handelaar en zoöloog Edward Jacobson ertoe in 1913 een gerichte zoekactie naar de soort op touw te zetten. Hij slaagde erin ze te vinden en verzamelde ze op verschillende plaatsen in de Padangse Bovenlanden en het zuidelijker gelegen Barisangebergte. In tegenstelling tot andere hazen en konijnen, leeft deze soort in bergwouden op 600 tot 1400 meter hoogte. Het zijn uitgesproken nachtdieren die zich overdag zelden wagen op open plekken in het bos. Overdag verschuilen ze zich in holen tussen boomwortels of in de grond. Waarschijnlijk als gevolg van deze leefwijze kende de inheemse bevolking de soort niet. Ze had er niet eens een naam voor.

purcell
Sumatraanse haas.

Automatische camera

Daar er na 1929 geen exemplaar meer was gevonden, nam men aan dat de Sumatraanse haas was uitgestorven. Maar tijdens veldonderzoek met een automatische camera in het Mount Kerinci National Park op Sumatra werd een Sumatraanse haas gefotografeerd. Nog verrassender was de vondst van een aantal dieren die nauwelijks van de Sumatraanse haas zijn te onderscheiden in het grensgebied van Laos en Viëtnam. Vergelijking van het DNA van deze dieren met DNA van Sumatraanse hazen in het Nationaal Natuurhistorisch Museum in Leiden, wijst erop dat het om een aparte en tot nu toe onbekende soort gaat. Deze nieuwe 'Annamese haas' leeft in het berggebied tussen Laos en Viëtnam.