Home

Smaragd

Smaragd is de grasgroene variėteit van het mineraalberyl. Beryl kan in een aantal kleuren voorkomen, maar smaragd en de lichtblauwe aquamarijn zijn de belangrijkste edelsteenvariėteiten. Samen met diamant, saffier en robijn hoort smaragd tot de kostbaarste edelstenen. Het wordt op veel verschillende plaatsen in de wereld gevonden. De beroemdste vindplaatsen liggen in Colombia. Andere bevinden zich in Afghanistan, Pakistan, Madagaskar, Zambia, Zimbabwe, India en Braziliė.


Smaragd uit Muzo, Colombia.

Uit de klei getrokken

Smaragd wordt meestal in situ gevonden, dat wil zeggen in het moedergesteente waarin het gevormd is. De beroemde Muzo en Chivor mijnen, 60 km ten noorden van Bogota, Colombia, liggen in een oud bekken. Dit is een kom in de aardkorst waarin zich ongeveer 45 miljoen jaar geleden een zee bevond. Het zeewater heeft verschillende lagen klei afgezet, waarbij de druk op de onderste lagen langzaam toenam. Tussen de kleilagen bevonden zich lagen zout. Door bewegingen in de aardkorst kon het zeewater daar doorheen circuleren. In de klei bevonden zich de grondstoffen voor smaragd, zoals beryllium, aluminium en het chroom waaraan de steen de kleur dankt. Door het zeewater werden de stoffen gedeeltelijk uit de klei gehaald. Naarmate het water dieper doordrong, namen zoutgehalte, druk en temperatuur steeds verder toe. Hierdoor konden nog meer stoffen uit de klei in het water worden opgelost. Onder in het bekken, op ongeveer 3 kilometer diepte, ontstond op deze manier een grote concentratie stoffen in het water die onder de aanwezige druk en temperatuur samen smaragd konden vormen. Door bewegingen in de aardkorst ontstonden breuken, barsten en holten in de verharde kleilagen. Hier kon het water met de daarin opgeloste bestanddelen in lopen. Tijdens de daarop volgende langzame afkoeling werd smaragd in deze breuken en holten gevormd.

Museumcollectie

Het smaragdkristal van het Nationaal Natuurhistorisch Museum is gevonden in de Colombiaanse Muzo mijn en is al sinds de vorige eeuw in het bezit van het museum. Hoe het precies in het museum is terechtgekomen is een mysterie. Waarschijnlijk maakte het kristal oorspronkelijk deel uit van het rariteitenkabinet van de eerste directeur van het museum, C.J. Temminck. Het kristal is nog precies in de staat waarin het gevonden is en zit ook nog vast aan het gesteente waarin het gegroeid is. Voor smaragd heeft het kristal forse afmetingen; een kubieke centimeter is vaak al groot, maar dit kristal is ongeveer 3,5 cm hoog en 3 cm breed. Toch maakt niet alleen de grootte het tot een pronkstuk. Vooral de heldere, diepgroene kleur is bijzonder. Het is precies de kleur die een topkwaliteit smaragd behoort te hebben. Het heeft daarmee een belangrijke referentiewaarde, zeker als je bedenkt dat de meeste kristallen tegenwoordig worden verzaagd om er smaragden uit te slijpen. Daarmee zal de waarde van het in het Nationaal Natuurhistorisch Museum getoonde mineraal alleen maar toenemen.