Home

Rhyothemis

Hoewel de officiële naamgeving van nieuwe soorten een serieuze zaak is, is er wel enige ruimte voor creativiteit. Zo was de Amsterdamse deskundige van zangcicaden, Arnold J. de Boer, een groot bewonderaar van de stomme film. Twee verwante cicadensoorten benoemde hij daarom als Baeturia laureli (de Boer) en Baeturia hardyi (de Boer). Bij die naamgeving speelde ongetwijfeld een favoriete spreuk van Oliver Hardy door zijn hoofd: "there's another fine mess you've gotten me into". In het algemeen bestaat een wetenschappelijke naam uit drie delen: een genusnaam, een soortgroepnaam en de naam van degene die de soort heeft beschreven. De viervleklibel heet dus Libellula quadrimaculata (Linnaeus). Ondersoorten hebben nog een extra naam tussen de soortgroepnaam en de naam van de auteur, bijvoorbeeld Libellula quadrimaculata quadrimaculata (Linnaeus).

 

A. 't Hooft
'beatricis'

Uiterlijk, vindplaats of emotie

Het is ook gebruikelijk een opvallend kenmerk van een plant of dier te gebruiken voor de soortgroepnaam. Een soort die opvallend rood is wordt aldus rufus genoemd, één die opvallend groot is heet gigantea en een ander zonder vleugels is benoemd als apterus. Zo betekent quadrimaculata ook 'met vier vlekken'. Er zijn nog vele andere mogelijkheden. Iemand kan een soort benoemen naar de streek waar het dier is verzameld, zoals de Heliogomphus borneensis (Lieftinck), naar de naam van de verzamelaar: Leptogomphus coomansi (Lieftinck), of zo maar een combinatie van letters. De titel van een artikel van de Amerikaanse specialist op het gebied van wespachtigen, Arnold S. Menke, luidt 'Aha, a new genus of Australian Sphecidae', waarin daadwerkelijk het genus Aha wordt beschreven.

 
' irene '

Een daad van koninklijk verzet

Het vernoemen kan ook subtieler. Zo worden in de collectie van het Nationaal Natuurhistorisch Museum onder meer de type-exemplaren bewaard van de volgende ondersoorten van libellen: Rhyothemis phyllis beatricis (Lieftinck), Rhyothemis princeps irene (Lieftinck) en Rhyothemis regia juliana (Lieftinck). Wie al de namen herkent van leden van het Nederlandse koninklijk huis, zal zeker ook de combinatie met regia voor de toenmalige Koningin Juliana weten te waarderen. Maar er is nog een extra dimensie. De soorten werden beschreven door Dr. Maurits Anne Lieftinck, jarenlang directeur van het Zoölogisch Museum van Buitenzorg, Indonesië. We schrijven 1942, het jaar dat toenmalig Nederlands-Indië was bezet door de Japanners...

A. 't Hooft
' juliana '