Home

Koffervis

Deze koffervis Lactophrys triqueter (Linnaeus, 1758) werd oorspronkelijk bewaard in een ouderwetse pot met roodgelakt deksel. De pot lijkt als twee druppels water op de voorplaat van deel 1 van Seba's "Locupletissimi rerum naturalium thesauri - de Naaukeurige Beschrijving van het schatrijke Kabinet der voornaamste Seldzaamheden der Natuur van den heer A. Seba." De vier delen van dit werk uit 1734 staan bekend als 'de Thesaurus' en zijn een catalogus van de tweede naturaliënverzameling van de Amsterdamse apotheker Seba. Deze had zijn eerste wereldberoemde naturaliënverzameling in 1617 verkocht aan Tsaar Peter de Grote. De welgestelde Seba haalde het grootste deel van zijn verzameling van schepen in de drukke Amsterdamse haven. Van zijn tweede verzameling wilde Seba een boek publiceren met beschrijvingen en afbeeldingen op ware grootte van alle objecten. Slechts twee van de vier delen werden gepubliceerd tijdens Seba's leven. Het exemplaar van Lactophrys triqueter heeft de zelfde vorm en grootte als het exemplaar dat afgebeeld staat in de Thesaurus (vol. 3, pl. 24, fig. 12). Het is daardoor vrij zeker dat dit het door Seba afgebeelde exemplaar is. Dit betekent dat het al minstens 266 jaar wordt bewaard op alcohol.

A. 't Hooft
Koffervis

Het recept voor sterk water

In het midden van de 17de eeuw ontdekte men, mogelijk tijdens lange zeereizen, dat organismen langdurig goed bleven als ze bewaard werden op alcohol of alcoholhoudende dranken zoals likeur. In de vorige eeuw bewaarde dr P.Bleeker, een Nederlandse arts die in Nederlands-Indië een enorme collectie vissen bijeenbracht, zijn vissen op arak, een sterke rijstwijn. Hoewel vissen uit deze collectie in het Nationaal Natuurhistorisch Museum op alcohol staan, hebben ze nog steeds een zoete arakgeur. De koffervis uit de collectie van Seba is waarschijnlijk een van de oudst bekende exemplaren. Er zijn geen exemplaren bekend die uit de 17de eeuw stammen. Door te experimenteren is men er in de loop van de tijd achtergekomen, dat een oplossing van 70% alcohol het beste is. Bij een lagere concentratie worden de weefsel niet genoeg beschermd tegen aantasting door schimmels. Bij een hogere concentratie wordt er teveel water aan de weefsels onttrokken waardoor het spierweefsel meer krimpt dan de huid die daarom gaat rimpelen.

A. 't Hooft
Koffervis

Pantser

Lactophrys triqueter is een zeevis die voorkomt in de westelijke Atlantische Oceaan, van Massachusetts en Bermuda tot aan de zuidkust van Brazilië. De 'koffer' van koffervissen is een pantser van beenplaten waar openingen in zitten voor de bek, de ogen en de vinnen. Het zijn langzame zwemmers. De soort leeft tot een diepte van ongeveer zes meter in de buurt koraalriffen waar hij zich voedt met wormen, krabben, garnalen en zakpijpen. De vis blaast soms met een straal water het zand weg om zijn voedsel te vinden. De vindplaats van dit exemplaar van Seba is niet bekend.