Home

Amazoniconcha immanis

Stel je voor: je loopt in een oerwoud en opeens hoor je een hoog fluitend geluid dat steeds lager wordt en dichterbij komt. Dan slaat naast je een 'bom' in. Had de mens 15 miljoen jaar geleden in de westelijke Amazone geleefd, dan had hij dit spektakel mogelijk mee kunnen maken. Alleen, mensen waren er in het Mioceen nog niet en de bom was dus ook geen bom maar een boomslak Amazoniconcha immanis Wesselingh & Gittenberger, 1998. De reeds lang uitgestorven slak werd in 1991 voor het eerst gevonden tijdens een expeditie in Colombiaans Amazonia in afzettingen van de Pebas Formatie.

© Naturalis
Amazoniconcha immanis.

Grootste landslak

Waarschijnlijk is Amazoniconcha immanis, 'de immense slak van de Amazone' de grootste landslak die ooit geleefd heeft. Er zijn twee complete exemplaren gevonden, waarvan er één niet meer intact is. De ene is bijna 22 centimeter lang, de andere meet zelfs meer dan 25 centimeter. Bovendien zijn er fragmenten gevonden die erop wijzen dat sommige exemplaren nog groter konden worden. Als je dan bedenkt dat het dier meestal nog langer is dan de schelp, dan begrijp je dat een val uit een boom te vergelijken moet zijn geweest met de inslag van een bom.

Een echte boomslak?

De slak behoort tot een familie van slakken die een boombewonend leven leiden. Of deze specifieke soort ook echt in de bomen leefde is maar de vraag. Vergelijkbare dieren voeden zich met bladeren en met mossen en algen die op de bast voorkomen. Maar sommige soorten van deze familie worden ook wel gevonden op de bosbodem, al zijn ze daar erg kwetsbaar voor predatoren. Gezien de grootte van Amazoniconcha is het aannemelijk dat het een bodembewoner was. Aan de andere kant zijn de afzettingen waarin de slak is gevonden voornamelijk gevormd in een groot meer waarin moerassen en moerasbossen voorkwamen. Dus helemaal onwaarschijnlijk is het ook weer niet dat de slak tenminste deel van zijn leven in de bomen heeft doorgebracht.

In vele stukjes

Het verhaal van de vondst heeft ook een trieste kant. De slak werd gevonden tijdens een eerste expeditie naar de Pebas Formatie. Tot dan toe waren de schelpen die in deze formatie werden gevonden slechts enkele millimeters tot centimeters groot. Er was dan ook niet gerekend op de vondst van zo'n groot exemplaar. De schelpen bleken bovendien grotendeels opgelost. Een groot exemplaar is ter plekke blootgelegd in de laag waar hij werd gevonden en gefotografeerd. Tijdens het transport over de Amazone is de schelp vervolgens helemaal in stukjes gebroken. Wat rest zijn losse fragmenten. Tijdens een volgend veldwerk, 5 jaar later, dook er een intact exemplaar op, nota bene in een toeristenwinkel in de Peruaanse stad Iquitos. De schelp was verzameld in Pebas en is vooralsnog het enige complete exemplaar dat bekend is.

Andere giganten uit Amazonia

De 15 miljoen jaar oude slak was niet de enige gigant in het Amazonegebied. Er zijn ook resten gevonden van meterslange longvissen, reusachtige schildpadden en een afschrikwekkend grote krokodil, Purususaurus. Die was minstens 18 meter lang. Waarom juist toen en juist in westelijk Amazonia zulke grote beesten voorkwamen is nog een raadsel.