Home

Zoeken

Zoek in artikelen


    Een herbarium

    Wie heeft er niet als kind madeliefjes geplukt? En in een vaasje laten verleppen. Of herfstbladeren verzameld en opgeplakt. Sommige natuurliefhebbers en verzamelaars maken later de overstap van deze 'onschuldige' bezigheden naar het opzetten van een herbarium. Maar hoe leg je zo'n verzameling gedroogde planten aan?
    Geen bloemetjes plukken maar verzamelen

    Zien we een plant staan die nog in onze verzameling ontbreekt, dan kunnen we die niet zomaar meenemen. We moeten eerst kijken of het geen bedreigde of beschermde soort betreft. Ook plaatselijk zeldzame planten kunnen we beter laten staan en fotograferen. Het verzamelen op verboden, beschermd of kwetsbaar terrein is natuurlijk uit den boze. Om de planten die we verzamelen uiteindelijk van de juiste naam te kunnen voorzien, is het belangrijk zo volledig mogelijk te zijn. Dus moeten we niet alleen een stukje stengel met wat blaadjes plukken. Het meest informatief is een hťle plant met bloemen en zo mogelijk ook vruchten, zaden en wortels, en jonge of afwijkende bladeren. Bij grote en houtige gewassen nemen we een tak met bloemen en/of vruchten en een stukje schors. De verzamelde planten kunnen eenvoudig in een doosje of plastic zak worden vervoerd.

    Het documenteren

    Elke verzamelde plant krijgt vervolgens een etiketje met een nummer. In een notitieboekje noteren we per verzamelnummer de datum, verzamelaar en vindplaats. Voor de vindplaats vermelden we zowel land als provincie. Ook schrijven we de belangrijkste gegevens van de standplaats op. Bijvoorbeeld: 'vrij talrijk in groepjes bijeen, in dennenbos, op droge zandgrond, zonnig plekje op zuidhelling, langs verwaarloosd pad, licht heuvelachtig terrein'. Over de plant zelf noteren we alles wat aan het gedroogde exemplaar niet meer is te zien, zoals bloem- en bladkleur, hoogte, geur en groeiwijze. Soms kunnen we ter plekke nog meer over de plant te weten komen. Bijvoorbeeld over de manier waarop de bloemen worden bestoven en de zaden verspreid. Of over lokale volksnamen en gebruik.

    Het drogen

    Aan het eind van de dag wordt al het materiaal uitgepakt en zo mogelijk met een Flora of plantengids op naam gebracht of beschreven voor latere determinatie. Vervolgens wordt de plant mooi uitgespreid en eventueel op maat geknipt. Hierbij moeten we ervoor zorgen dat alle delen goed zichtbaar zijn. Dus drogen we sommige bladeren ook met de onderzijde naar boven. De planten worden tussen kranten gelegd en in kleine pakketjes tussen stukken (golf-)karton geperst en samengebonden. Het geheel proberen we vervolgens zo snel mogelijk te drogen. Dat kan op professionele wijze in een droogstoof, maar anders ook op een droog en warm plekje in huis. Het is dan verstandig dagelijks de kranten te vervangen en goed gedroogde planten eruit te halen.

    Het opplakken

    De droge planten kunnen we het beste bewaren door ze op stevig karton te plakken. Dit kan met boekbinderslijm of met smalle strookjes zelfklevend papier. Ook hierbij moeten we opletten dat zo veel mogelijk details zichtbaar zijn. Op een vaste plek, meestal rechtsonder, komt een etiket met alle gegevens uit het notitieboek en, in het Latijn, de wetenschappelijke naam van de soort en de familie. Afhankelijk van het gebruik en de omvang van het herbarium kunnen we een kaartsysteem of computerbestand aanmaken, om snel een overzicht van de verzameling te kunnen krijgen. Elk vel wordt ten slotte beschermd door een schutvel of folder. Het herbarium bergen we tenslotte op in droge dozen en kasten. We dienen het regelmatig te controleren op aantasting door ongedierte. Om insecten en larven te doden wordt in grote herbaria gewerkt met gif of vriesmethoden. Thuis kunnen we vraat enigszins voorkomen door het toevoegen van mottenballen.