Home

Ouderdom van de aarde

Hoe oud is de aarde?

Het oudst bekende gesteente is 3,8 miljard jaar oud. Je zou denken dat je, als je de ouderdom van het oudste gesteente op aarde kent, ook weet hoe oud de aarde is. Dat geeft echter alleen een minimum leeftijd voor onze planeet. We nemen namelijk aan dat de aarde eerst een gloeiende bol was. Uit die periode zijn dus helemaal geen gesteenten bekend. Toen de aarde begon te stollen werden pas de eerste gesteenten gevormd. Deze zijn echter sindsdien merendeels geŽrodeerd of weer omgesmolten in het binnenste van de aarde.

Het antwoord op de vraag "Hoe oud is de aarde?" moet daarom buiten de aarde worden gezocht. Terwijl de aarde en andere planeten nog gloeiende bollen waren, stolden al de eerste brokstukken in de ruimte. Sommige van deze brokstukken zijn later als meteorieten op aarde terechtgekomen. Door deze brokstukken te dateren weten we nu dat ons zonnestelsel, en dus ook de aarde 4,5 miljard (4.500.000.000) jaar oud is.

Oude dateringen

Vroeger beschikte men niet over de moderne dateringsmethoden waarmee we tegenwoordig kunnen werken. Men had toen andere methodes om de leeftijd van de aarde te bepalen. James Ussher, een Ierse bisschop, berekende in 1650 de ouderdom van de aarde met behulp van de Bijbel. Hij gebruikte daarvoor de leeftijden van de aartsvaders, en kwam tot de conclusie dat de aarde 4004 voor Christus op 23 oktober om 9 uur 's morgens was geschapen.

Die ouderdomsbepaling leidde tot de nodige discussies in wetenschappelijke kring. Niemand twijfelde echter aan de methode. De Bijbel was in die tijd, in combinatie met de geschriften van de oude Grieken, een belangrijke bron voor alle wetenschappers.

Een eigen geschiedenis

In de tweede helft van de 18de eeuw rezen de eerste twijfels of een ouderdom van enige duizenden jaren wel klopte. Graaf De Buffon probeerde de ouderdom van de aarde te berekenen. Hij ging ervan uit, dat de aarde als gloeiende bol was begonnen. Hij bracht bollen van allerlei groottes (onder andere musketkogels) aan het gloeien, en keek toen hoe lang ze erover deden om af te koelen. Die gegevens gebruikte hij om te berekenen hoe lang een bol met de grootte van de aarde nodig had om af te koelen. Hij concludeerde dat de aarde op zijn minst tienduizenden jaren oud moest zijn.

De Buffon had nog een andere belangrijke conclusie. Door de invloed van de Bijbel ging iedereen ervan uit dat de mens sinds de schepping al op aarde aanwezig was. De Buffon stelde als eerste, dat de aarde een geschiedenis had die verder terugging dan de geschiedenis van de mens.

Ouder en ouder

Vanaf dat moment werd de leeftijd van de aarde steeds hoger ingeschat. In 1862 kwam Lord Kelvin met berekeningen dat de aarde tussen de 20 en 40 miljoen jaar oud zou zijn. Zijn berekening was, net als die van Buffon, gebaseerd op het afkoelen van de aarde. Kelvin gebruikte zijn ouderdom van de aarde als argument tegen de evolutietheorie van Darwin. Darwin had veel tijd nodig om de soorten te laten ontstaan, en volgens Kelvin was die tijd er niet.

Kelvin wist echter niet dat de aarde zelf ook warmte produceerde. Zijn berekeningen gaven dan ook een veel te jonge ouderdom. Dit werd pas duidelijk toen omstreeks 1900 de radioactiviteit werd ontdekt. Sindsdien werden de schattingen van de ouderdom van de aarde steeds hoger, tot we op de 4,5 miljard kwamen die tegenwoordig geldt als leeftijd van onze planeet.