Home

Punctuated equilibrium

Sinds Darwin gingen onderzoekers ervan uit dat evolutie een geleidelijk proces was. Dat dit proces niet altijd even snel verliep, was te zien aan levende fossielen, die gedurende miljoenen jaren onveranderd bleken te zijn. In de praktijk heeft men in sommige gevallen aan de hand van fossielen geleidelijke evolutie kunnen aantonen. Toch kleefde er aan dit idee een probleem. In reeksen fossielen die een bepaalde ontwikkeling van een groep te zien gaven, ontbraken vaak tussenvormen of 'missing links'. Men dacht dat dit kwam door de onvolledigheid van fossiele vondsten. In 1972 kwamen de Amerikaanse fossielendeskundigen (paleontologen) Eldredge en Gould met het idee, dat de fossielen toch wel een goed beeld gaven, maar dat de evolutie met sprongen gebeurde. Lange perioden waarin groepen min of meer gelijk bleven, wisselden zich af met korte perioden waarin er wel veranderingen optraden. Er is dus een evenwicht (equilibrium) dat af en toe verstoord (punctuated - onderbroken) wordt. Dit verschijnsel heet punctuated equilibrium. Omdat de veranderingen zo snel gebeuren, is de kans op fossilisatie van tussenvormen gering en zullen deze niet of nauwelijks gevonden worden. Overigens moet men zich wel realiseren dat er bij een 'snelle verandering' toch altijd nog miljoenen jaren verstrijken. Een goed voorbeeld is de enorme toename in diversiteit van het zeeleven in het begin van het Cambrium, ongeveer 540 miljoen jaar geleden (de 'Cambrische explosie').

In een relatief korte periode van 5 tot 10 miljoen jaar, ontstonden alle hoofdgroepen van ongewervelde dieren, inclusief de voorloper van de gewervelde dieren. Er waren zelfs een aantal hoofdgroepen die later weer uitgestorven zijn. In de daarop volgende 550 miljoen jaar is er op die schaal eigenlijk weinig meer toegevoegd aan de diversiteit van het leven. De theorie van het 'punctuated equilibrium' lijkt in een aantal gevallen goed op te gaan. Hoe het proces van evolutie precies verloopt, zullen we nooit weten.