Home

Syndroom van Korsakov en Wernicke

Het syndroom van Korsakov is een vorm van hersenschade die gekenmerkt wordt door ernstige geheugenstoornissen ofwel amnesie.†Dit is het gevolg van overvloedig alcoholgebruik in combinatie met ondervoeding. Het syndroom van Wernicke is een acute fase die hieraan vooraf gaat.



Kenmerken van het syndroom van Korsakov

Korsakow patiŽnten kunnen nog maar weinig nieuwe informatie voor langere tijd opslaan. Ook kunnen mensen met dit syndroom informatie van langer geleden†kwijtraken. Wel lukt het nog om nieuwe informatie voor 5 ŗ 10 minuten vast te houden.Soms vullen patiŽnten de gaten in hun geheugen in met verzinsels. Dit heet confabuleren; anders dan bij een leugen gebeurt dit onbewust.

Naast de geheugenproblematiek komen ook desoriŽntatie in tijd en ruimte, loop- en evenwichtstoornissen en karakterveranderingen voor. Bij de karakterveranderingen valt†met name het gebrek aan initiatief op. Daarnaast kunnen Korsakov-patiŽnten snel paranoÔde, depressief en agressief gedrag vertonen.



Oorzaak

De oorzaak van het syndroom van Korsakov is een ernstig tekort aan vitamine B1 ook thiamine genoemd. Dit tekort ontstaat bij langdurig alcoholgebruik in combinatie met slechte voeding met te weinig of geen thiamine.†Daarnaast kan de lever zo beschadigd†zijn geraakt†dat deze de vitamine B1 niet meer kan omzetten.

Vitamine B1 zorgt onder andere voor een goede werking van het geheugen en het zenuwstelsel. Het komt voor in dagelijkse voedingsproducten zoals brood, granen, melk, vlees, aardappelen en groenten. Doordat de hersenen te weinig† vitamine B1 aangeleverd krijgen ontstaan er stoornissen in het functioneren: Korsakov-amnesie genoemd.



Syndroom van Wernicke

Vaak gaat aan Korsakov-amnesie het syndroom van Wernicke vooraf. Het vitamine B1-gebrek kan namelijk†leiden tot Wernicke-encefalopathie. Encefalopathie is een algemene term voor degeneratieve veranderingen in de hersenen die niet door micro-organismen worden veroorzaakt.

Wernicke-encefalopathie is een acute fase met onder andere verwardheid, hallucinaties, ongecoŲrdineerde bewegingen en (bijna) bewusteloosheid. De verschijnselen doen denken aan een delirium tremens en zijn levensbedreigend tenzij er snel thiamine wordt toegediend. Door op tijd thiamine toe te dienen kan een groot deel van de Wernicke symptomen verdwijnen maar in de meeste gevallen†houdt††de patiŽnt er wel Korsakov-amnesie aan over.



Korsakov anders dan†alcoholdementie

Het syndroom van Korsakov is niet hetzelfde als alcoholdementie. Bij alcoholdementie gaat het algemene intellectuele functioneren achteruit. Bij Korsakov staat de geheugenstoornis centraal, terwijl de intellectuele vermogens relatief gespaard blijven. Korsakov is een ernstige vorm van hersenletsel waarbij maar een beperkt herstel mogelijk is. Toediening van thiamine heeft vaak een minder positief resultaat dan bij Wernicke-encefalopathie.††



Geleidelijk ontstaan

Het syndroom van Korsakov komt, net als alcoholmisbruik, in het algemeen meer bij mannen voor dan bij vrouwen. Het ontstaat meestal op een leeftijd tussen de 45 en 65 jaar. De meeste patiŽnten zijn dan al zo'n 20 ŗ 30 jaar stevige drinkers. De ziekte ontstaat geleidelijk. Vaak is er al langere tijd sprake van geheugenstooornissen en zelfverwaarlozing. Veelal hebben Korsakov-patiŽnten weinig besef van hun ziekte, ofwel weinig ziekte-inzicht.