Home

Slaapstoornissen

Slecht slapen doen we allemaal wel eens. Maar er bestaan ook twee hersenaandoeningen die de slaap kunnen verstoren.




Slapen is nodig

Deskundigen zijn het er nog niet over eens waartoe slaap precies dient. De spieren van het lichaam hebben geen slaap nodig, evenmin rusten de hersenen tijdens de slaap. Basale functies als hart en ademhaling blijven doorgaan. Zelfs het bewustzijn blijft 'ingeschakeld'. Toch is slaap nodig anders gaat de concentratie achteruit, gaat het denken langzamer en bij een ernstig slaaptekort kunnen zelfs hallucinaties ontstaan.

Vooral ouderen klagen relatief vaak over slechte nachtrust maar vergeten dan dat ze een ander levenspatroon dan vroeger hebben. Een ander levenspatroon betekent†vaak ook een ander slaappatroon.



Narcolepsie

Narcolepsie is een aandoening waarbij zich plotseling onweerstaanbare slaapaanvallen voordoen. Dit komt vooral voor tijdens perioden van spanning of juist bij saaie gebeurtenissen. De slaap duurt meestal niet langer dan een half uur.


Biologische klok

Narcolepsie is een verstoring van slaap-waakritme. In de hersenen ligt een klein gebied, onderdeel van de hypothalamus,†dat de suprachiasmatische nucleus (SCN) wordt genoemd. Daar bevindt zich de biologische klok die onder andere ons slaap-waakritme regelt. Hoe deze klok is afgesteld verschilt van persoon tot persoon. Via de ogen reageert hij op veranderingen van het licht die van belang zijn voor slapen en wakker worden. Lange vliegreizen (tijdzones) of ploegendienst kunnen de biologische klok ook ontregelen, maar dat is tijdelijk.


Kataplexie

Narcolepsie-patiŽnten die zich bij allerlei emoties - zoals lachen, huilen of woede - opwinden, verliezen vaak de controle over hun spieren en vallen neer. Dit verschijnsel heet kataplexie. Tijdens de aanval (duurt van enkele seconden tot een minuut) kan men niet spreken, maar het bewustzijn blijft helder en de ademhaling gaat door.


Ongeneeslijk

Narcolepsie is ongeneeslijk maar er zijn wel medicijnen die de symptomen tegengaan. Ook een vast patroon in het slaap-waak ritme is belangrijk. De symptomen beginnen ongeveer tussen het vijftiende en dertigste levensjaar. Het is belangrijk dat een medicus de diagnose 'narcolepsie' stelt om sociale problemen op bijvoorbeeld school of werk enigszins voor te zijn. Narcolepsie kŠn erfelijk zijn.



Slaap-apneu

Abnormale slaperigheid overdag en 's nachts met lange uithalen snurken: dat kunnen de verschijnselen van slaap-apneu zijn. Medici spreken van slaap-apneu wanneer de adem tijdens de slaap minimaal 20 keer per nacht gedurende minimaal tien seconden stokt. Dit heeft te maken met een ernstige vernauwing van de luchtwegen wat kan leiden tot een tijdelijke afsluiting van de bovenste luchtwegen.
Het slechte slapen wreekt zich overdag: mogelijke gevolgen zijn onder meer slaperigheid, hoofdpijn, slechte concentratie, gedragsveranderingen en depressies.


Twee soorten slaap-apneu

Het obstructief slaapapneu syndroom (osas): de tong en de weke delen in de keel†kunnen de luchtwegen blokkeren waardoor†de ademhaling stokt.. Dit†heeft te maken†met het ontspannen van de spieren†tijdens de slaap.†
Het centraal slaapapneu syndroom (csas): de hersenen geven†te weinig prikkels†om te ademen.

Osas komt het meeste voor en vaak is er een combinatie van beide vormen. De slaper schrikt met een harde snurk wakker en zijn ademhaling herstelt zich. Tijdens 'de waak' wordt de ademhaling namelijk anders aangestuurd dan tijdens 'de slaap'.


Behandeling

Behandeling kan onder andere bestaan uit het plaatsen van een CPAP-masker (Continuous Positive Air Pressure) dat de luchtwegen openhoudt of een operatie. Gezette mensen die op hun rug slapen hebben meer kans op slaap-apneu. Afvallen, maar ook stoppen met roken en met alcohol drinken kan helpen.