Home

Hypofyse/Acromegalie/Cushing

De hypofyse is een aanhangsel aan de onderzijde van de hersenen (onder de hypothalamus), ter grootte van een erwt. Een tumor aan de hypofyse kan voor diverse ziektebeelden zorgen.



MRI-scan. Linkerfoto: tumor aan de hypofyse. Rechterfoto:Tumor zo goed als verdwenen na vijf maanden behandeling met medicijnen.
MRI-scan. Linkerfoto: tumor aan de hypofyse. Rechterfoto: tumor zo goed als verdwenen na vijf maanden behandeling met medicijnen.

Functie van de hypofyse

De hypofyse controleert de werking van een aantal hormoonproducerende klieren zoals de bijnieren en de schildklier, bij vrouwen de eierstokken en bij mannen de zaadballen. De hypofyse produceert zelf ook hormonen. Hormonen zijn boodschapperstoffen in het bloed die onder andere de stofwisseling, de groei en de voortplanting stimuleren. De hypofyse vormt zo de schakel tussen het centrale zenuwstelsel en het hormoonstelsel.†



Ziektebeelden veroorzaakt door de hypofyse


Acromegalie

Als door een tumor teveel groeihormoon wordt geproduceerd ontstaat acromegalie. Omdat volwassenen niet meer in de lengte kunnen groeien, zijn het bij hen vooral de ledematen die groter worden. Verder verandert, door een verdikking van de botten, het gezicht.


Prolactinoom

Een prolactinoom is†een goedaardige tumor†in de voorkwab van de hypofyse waar het hormoon prolactine (melkklierhormoon) geproduceerd wordt dat zowel bij vrouwen als mannen aanwezig is. Doordat de tumor zelf prolactine aanmaakt wordt er meer van dit hormoon afgescheiden dan normaal. Prolactinomen kunnen de aanmaak van geslachtshormonen nadelig beÔnvloeden. Een prolactinoom veroorzaakt bij†vrouwen onder andere ongewenste melkafscheiding en menstruatiestoornissen; bij mannen komen verminderde geslachtsdrift, impotentie en, zelden, borstvorming voor.



ACTH en de ziekte van Cushing

Wanneer de hypofyse te veel van het hormoon ACTH aanmaakt gaan de bijnieren te veel van het hormoon cortisol produceren wat leidt tot de de ziekte van Cushing. Dit geeft vele, heel diverse symptomen die bovendien pas geleidelijk duidelijk worden: onder andere een dik gezicht en een dikke buik, huidveranderingen, spierzwakte, hoge bloeddruk en vermoeidheid. Na een operatie geneest driekwart van de Cushing patiŽnten.



Behandeling

Naast acromegalie, prolactinoom en ACTH zijn er nog meer ziektebeelden die kunnen ontstaan door een tumor in de hypofyse. De aandoeningen zijn meestal goed behandelbaar met medicijnen. Deze moeten dan wel bijna altijd levenslang geslikt worden. Als medicijnen niet (meer) helpen, wordt overgegaan op bestraling of een operatieve verwijdering (via de neus) van de tumor. Een nieuwe ontwikkeling is bestraling met een gammaknife, waarbij vooral de tumor heel precies bestraald wordt terwijl de omgeving grotendeels gespaard blijft.