Home

Hersenvocht

De hersenen nemen het grootste gedeelte van de schedelinhoud in beslag. Om deze relatief zachte hersenen te beschermen tegen de harde schedel†en tegen ongelukken 'van buiten'†drijven ze in hersenvocht, ook† liquor genoemd. Verder is hersenvocht belangrijk voor de afvoer van stoffen.





Hersenscan. Afbeelding links: opgezette hersenholtes (de vlinderachtige figuur) door een ontsteking. Het hersenvocht wordt niet meer goed afgevoerd. De druk neemt toe en de vloeistof wordt de hersenen ingeperst (witte rand). Dit heeft hersenschade tot gevolg.
Hersenscan. Afbeelding links: opgezette hersenholtes (de vlinderachtige figuur) door een ontsteking. Het hersenvocht wordt niet meer goed afgevoerd. De druk neemt toe en de vloeistof wordt de hersenen ingeperst (witte rand) met als gevolg† hersenschade. Afbeelding rechts: dwarsdoorsnede.


Verstoord evenwicht

Er is een voortdurende productie, circulatie en afvoer van hersenvocht. Onder normale omstandigheden is er een evenwicht tussen productie en afvoer. Dat evenwicht kan echter verstoord raken waardoor er drukverschillen ontstaan. Er kan sprake zijn van† zowel verlaagde als verhoogde druk.



Drie aandoeningen waarbij hersenvocht een rol speelt


Pseudotumor cerebri

Bij een pseudotumor cerebri lijken de verschijnselen op die van een tumor, wat bij nader onderzoek niet zo blijkt te zijn. De overeenkomst is dat beide een verhoogde druk in de hersenen opleveren, een tumor neemt immers ruimte in en de hersenschedel kan niet 'uitzetten'.
In dit geval is er†sprake van een verhoogde liquordruk door een verstoring van het evenwicht tussen productie en afvoer van het hersenvocht. Pseudotumor cerebri uit zich door hoofdpijn, misselijkheid, braken, soms dubbel en wazig zien. De oogzenuw kan zodanig aangetast worden dat het gezichtsvermogen, uiteindelijk blijvend, achteruitgaat.


Behandeling van pseudotumor cerebri

De aandoening komt relatief vaak voor bij zwaarlijvige, jonge vrouwen. Wanneer de oorzaak†in het gebruik van bepaalde medicijnen ligt dan moet daarmee gestopt worden. Verder kunnen herhaalde lumbaalpuncties ('ruggenprikken') waarbij hersenvocht wegvloeit tijdelijk helpen.

Een andere behandelmethode, waarbij het hersenvocht permanent wordt afgevoerd, is de aanleg van een drain (een kunststof buisje).
Een externe drain legt een rechtstreekse verbinding tussen het hersenvocht en een reservoir buiten het lichaam waarnaar het vocht kan worden afgevoerd.† Een interne drain wordt geheel binnen het lichaam, onderhuids,†geplaatst. Hierbij wordt bijvoorbeeld een buisje met een ventiel, een reservoir en een afvoerend slangetje naar de buikholte of het hart ingebracht zodat het hersenvocht naar die plekken wegvloeit. De meest voorkomende complicatie van een drain is verstopping. Daarom is regelmatige controle van de patiŽnt met een drain noodzakelijk.


Hydrocefalie ('waterhoofd')

Bij hydrocefalie kan het hersenvocht niet uit de hersenkamers weg of niet door de bloedbaan worden opgenomen. Hierdoor worden de hersenkamers vergroot en wordt het zogeheten 'waterhoofd' gevormd.

De aandoening kan zowel aangeboren als later in het leven verkregen zijn. Bij zuigelingen groeit dan het hoofd te snel, naast symptomen als prikkelbaarheid en grote ogen. Bij oudere kinderen en volwassenen zijn de klachten hoofdpijn, misselijkheid, braken, wazig of dubbel zien, lusteloosheid en sufheid. Hydrocefalie kan alleen chirurgisch behandeld worden, bijvoorbeeld met een drain.


Normale druk hydrocefalie

Normale druk hydrocefalie is een misleidende term want bij deze aandoening wisselt de druk van het hersenvocht juist. Meestal is†hij aan de hoge kant. Er is bij Normale druk hydrocefalie sprake van een gestoorde opname van het hersenvocht. De drie verschijnselen waaraan deze aandoening herkend kan worden ontstaan heel geleidelijk. Deze verschijnselen, die niet alle aanwezig hoeven te zijn, zijn geestelijke achteruitgang (vergeetachtigheid, traagheid en apathie), loopstoornissen en incontinentie.

De oorzaak van Normale druk hydrocefalie is niet altijd bekend. Een vroeger doorgemaakte subarachnoÔdale bloeding of hersenvliesontsteking kan de oorzaak zijn. Mogelijk spelen verouderingsprocessen een rol. Ook hier bestaat de behandeling uit het plaatsen van een drain.

Een†subarachnoÔdale bloeding is een bloeding in de subarachnoÔdale ruimte: de ruimte tussen het zachte hersenvlies en het spinnenwebvlies, twee van de drie vliezen die de hersenen beschermen.