Home

Coma en vegetatieve toestand

Coma is het gevolg van een hersenbeschadiging. Het is geen ziekte.


Wat is coma

Coma is een zware vorm van bewustzijnsverlies waarbij de patiŽnt de ogen niet opent, niet spreekt en geen opdrachten uitvoert.†Het verschil met slaap, waarop deze situatie lijkt, is dat de comapatiŽnt absoluut niet gewekt kan worden. Geen enkele prikkeling heeft effect. Ook zijn er bij coma vaak stoornissen in elementaire functies zoals ademhaling en lichaamstemperatuur. De diagnose wordt vaak gesteld aan de hand van de Glasgow Coma Scale, waarmee artsen de mate van bewustzijn meten.†


De Glasgow Coma Scale
De Glasgow Coma Scale

Bij coma kan onder andere de zogenoemde reticulaire formatie beschadigd zijn. Dit zijn zenuwcellen in de hersenstam die†invloed hebben op de mate van alertheid. De reticulaire formatie bepaalt of iemand slaapt of juist klaarwakker is.

Coma kan veel oorzaken hebben. De meest voorkomende is een breed verspreide beschadiging van de grote hersenen door een ongeval. Ook een vergiftiging of hersenontsteking kan coma veroorzaken.†Naar schatting geraken 1000 tot 3000 Nederlanders per jaar in coma.



Ontwaken

De meeste patiŽnten ontwaken geleidelijk weer uit coma.†Na het ontwaken†kan de patiŽnt zich niets herinneren van de comatijd. Doorgaans herinnert hij zich evenmin iets van de daaropvolgende periode hoewel hij toch de ogen open had en sprak. Die periode heet PTA (posttraumatische amnesie). De duur ervan kan een indicatie zijn voor de ernst van de cognitieve / mentale restverschijnselen, naast de diverse lichamelijke beperkingen (zie verder†bij 'Hersenletsel').



Langdurig coma

Wanneer de comateuze toestand niet verandert en stabiel blijft, spreken we van een langdurig coma (na minimaal ťťn maand). De ogen blijven gesloten, wel kunnen de ademhaling en de temperatuur weer normaal worden. Maar meestal opent een comateuze patiŽnt dan na enkele weken de ogen, eerst als reactie op pijnprikkels en daarna spontaan.

Vegetatieve toestand

Er is sprake van een vegetatieve toestand†wanneer de motorische reactie niet verder verbetert, er geen opdrachten worden uitgevoerd en door de patiŽnt nog steeds geen woorden worden gesproken. Meestal is men dan blijvend elk vermogen tot bewust denken en handelen kwijt.
In tegenstelling tot een†langdurig coma zijn bij een vegetatieve toestand de ogen open.†Overigens zijn er nogal wat verschillende termen in omloop om de vormen van bewustzijnsverlies te benoemen.

PatiŽnten in een vegetatieve toestand worden meestal zoveel mogelijk met rust gelaten. Artsen kunnen feitelijk weinig aan de situatie doen. De zogenoemde zintuigstimuleringstherapie legt zich daar niet bij neer. Door het aanbieden van zoveel mogelijk prikkels hoopt men de (met name jongere) patiŽnt weer tot meer actief leven te wekken. Deze therapie is in wetenschappelijke kringen vrij omstreden. In Nederland wordt de therapie†op enkele plaatsen toegepast.