Home

Grijze dolfijn

Grijze dolfijn (Grampus griseus). Illustratie: Rob van Assen - © ArtBoutique

Classificatie
Klasse: Mammalia (zoogdieren)†
Orde: Cetacea (walvissen)
Onderorde: Odontoceti (tandwalvissen)
Familie: Delphinidae (dolfijnen)
Geslacht: Grampus
Soort: Grampus griseus (grijze dolfijn)

Kruisingen van grijze dolfijnen met tuimelaars (Tursiops truncatus) zijn zowel in het wild als in gevangschap waargenomen.


Namen

Nederlands: grijze dolfijn; gramper, Risso's dolfijn
Engels: Risso's Dolphin; grampus; grey grampus; white-head grampus; grey dolphin
Frans: le dauphin gris, grampus, dauphin de Risso
Spaans: delfžn de Risso, delfin gris
Duits: Rundkopfdelphin


© 2002 Kustvereniging EUCC, Leiden

Omschrijving
Grijze dolfijnen hebben een robuust lichaam, en een groot, stomp voorhoofd zonder uitstekende snuit. De rugvin zit halverwege het lichaam, is erg lang (tot 50 cm hoog) en kan zowel gebogen als puntig zijn. De staart is dik en eindigt in sterke staartvinnen. Mondhoeken buigen omhoog. Voor in de onderkaak zitten 2 - 7 paar tanden; de bovenkaak heeft geen tanden.†Bovenop de kop zit†ťťn spuitgat.

Kleur
Bij hun geboorte zijn kalveren grijs, daarna worden ze bruin tot bijna zwart, maar ze houden een witte onderzijde. Bij oudere dieren zijn kop, buik en zijden lichter van kleur. De buikvinnen en staart blijven echter donker.
Een onderscheidend kenmerk van deze soort zijn de witte verwondingen en krassen, die in aantal toenemen naarmate het dier ouder wordt. Deze worden waarschijnlijk gemaakt door de tanden van andere grijze dolfijnen en pijlinktvissen.

Lengte
Volwassenen: 2,60 - 4,30 m; pasgeborenen: 1,1 - 1,70 m.

Gewicht
Volwassenen: 300 - 500 kg

Migratie
Over het algemeen blijven grijze dolfijnen in warme wateren, maar ze worden tijdens de zomer ook wel waargenomen in koudere gebieden. Vermoedelijk migreren ze niet over lange afstanden.

Habitat
Diepe, van het land afgelegen, warme gematigde en tropische wateren.

Voedsel
Vooral pijlinktvissen, maar ook octopussen, vissen en schaaldieren worden gegeten.

Gedrag en voortplanting



Foerageren
Grijze dolfijnen jagen in groepen. Tijdens de jacht spreidt een groep zich uit in een lange rij.

Sociaal gedrag
Meestal leven†grijze dolfijnen in groepen van 3 - 50 individuen, maar geregeld ook in groepen van honderden dieren,†vaak†samen met†andere soorten dolfijnen. Grijze dolfijnen kunnen onderling behoorlijk agressief zijn, ze slaan elkaar met de buikvinnen, staart en rugvin en ook met het lichaam.

Geluiden
Grijze dolfijnen produceren een reeks geluiden, onder andere: klikgeluiden (voor echolocatie), gilgeluiden, roepgeluiden en kraakgeluiden. risso.wav (13 Kilobytes)

Mobiliteit
Grijze dolfijnen kunnen een snelheid van 28 tot 32 km per uur halen, maar zwemmen meestal met een snelheid van 6 - 7 km per uur. Ze komen meestal na ongeveer 7 seconden boven om te ademen, maar kunnen tot 30 minuten onder water blijven. In de lucht springen, berijden van boeg- en kielgolven, uit het water springen om rond te kijken, slaan met staart en surfen op de golven wordt vaak waargenomen.

Volwassenheid
Rond 7 jaar.

Voortplantingsperiode
13 - 14 maanden draagtijd. Vermoedelijk vinden geboortes plaats tijdens de warmere maanden (december-april in Zuid-Afrika).

Bedreigingen†
De grijze dolfijn†wordt uitsluitend door de mens bedreigd. Er wordt op ze gejaagd door Japan, Peru, Sri Lanka en in mindere mate ook door landen in het CaraÔbische gebied, aan de Zwarte Zee, en bij de Indo-Pacifische eilanden. Andere bedreigingen: verstrikking in visnetten, vervuiling (bijv. pesticiden en vuilnis) en veranderingen in het milieu.

Bescherming
EU Habitatrichtlijn, bijlage IV
Bonn (ook bekend als CMS) Conventie Appendix II (alleen Noordzee en Oostzee populaties)
Bern Convention Appendix II
CITES: Appendix II
IUCN beschikte niet over genoeg informatie om een oordeel te vellen.

Aantallen
Onbekend, maar plaatselijk algemeen.

Voor een overzicht van strandingen aan de Nederlandse kust: www.walvisstrandingen.nl

Aanbevolen literatuur en bronnen:
www.cetacea.org
www.wdcs.org
http://animaldiversity.ummz.umich.edu
http://quin.unep-wcmc.org
The Magna Illustrated Guide to Mammals of Britain and Europe
G. Waller, Sealife. GMB / Pica Press.
M. WŁrtz and N. Repetto, Walvissen & Dolfijnen.
M. Carwardine e.a. 1998. Walvissen, dolfijnen & bruinvissen.
De Vleet. EcoMare, Texel.