Home

Blauwe vinvis

Blauwe vinvis (Balaenoptera musculus). Illustratie: Rob van Assen - ©† ArtBoutique

Classificatie
Klasse: Mammalia (zoogdieren)
Orde: Cetacea (walvissen)
Onderorde: Mysticeti (baleinwalvissen)
Familie: Balaenopteridae (vinvissen)
Geslacht: Balaenoptera
Soort: er worden drie ondersoorten onderscheiden:
1. Balaenoptera musculus musculus (noordelijk halfrond)
2. Balaenoptera musculus intermedia (zuidelijk halfrond)
3. Balaenoptera musculus brevicauda (kleine blauwe vinvis, vooral zuidelijk halfrond)

Namen
Nederlands: blauwe vinvis
Engels: blue whale, sulphur-bottom, Sibbald's rorqual, great northern rorqual
Frans: rorqual blue
Spaans: ballena azul
Duits: Blauwal


© 2003 Kustvereniging EUCC, Leiden

Beschrijving
Blauwe vinvissen hebben een†zeer lang, gestroomlijnd lichaam. Ze hebben een relatief kleine rugvin (ca. 35 cm) die zich achter de helft van het lichaam bevindt. De staartvinnen zijn breed en driehoekig met een inkeping in het midden. De borstvinnen zijn slank en puntig en relatief kort.†De kop†is plat, breed, en U-vormig en beslaat ongeveer een kwart van de lengte van het lichaam. Over de bovenkant van†de kop†loopt een richel.†Er zijn†twee spuitgaten.†De keel†is voorzien van†50 tot 90 groeven. In de bek staan 540 - 790 baleinen van ongeveer 90 - 100 cm lengte en een breedte van 50 - 55 cm.

Kleur
Lichtblauw tot grijs, vele witte of grijze vlekken over het gehele lichaam achter de kop. Onderzijde wit, blauw en soms geel. Onderzijde buikvinnen licht of wit van kleur. Baleinen zwart.

Lengte
Mannetjes: gemiddeld 25 m (tot 27 m); vrouwtjes: gemiddeld 27 m (tot 33 m); pasgeborenen: 6 - 7 m.

Gewicht
Volwassen exemplaren†wegen wellicht 145.000 - 176.000 kg (maximaal tot 190.000 kg); pasgeborenen: 3.000 kg.

De blauwe vinvis is het grootste dier dat ooit geleefd heeft, zelfs groter dan de grootste bekende dinosauriŽr. De zwaarste blauwe vinvis ooit gewogen is een vrouwtje van 190 ton,†met†een lengte van 27,60 m. Het dier†werd in 1947 in de Noordelijke IJszee gevangen. De langste blauwe vinvis ooit gemeten is een vrouwtje van 33,85 m, gevangen bij Grytviken (Zuid-GeorgiŽ) in 1909.

Verspreiding
Blauwe vinvissen†leven in alle oceanen. Er worden drie verschillende ondersoorten onderscheiden:

1. Balaenoptera musculus musculus
Geografisch opgedeeld in noordelijk Atlantische en noordelijk Pacifische populaties. De noord Atlantische populatie migreert naar de Noordelijk IJszee in de zomer en kan waargenomen worden rond Spitsbergen, Straat van Davis, wellicht Baffin Baai, zuidelijk Groenland en IJsland. De meeste migreren in de winter naar wateren aan de oostkust van de Verenigde Staten en Centraal-Amerika. Sommige Noord-Atlantische blauwe vinvissen migreren in de winter naar de Kaapverdische eilanden langs de West-Afrikaanse kust.

2. Balaenoptera musculus intermedia
Foerageert rond Antarctica in de zuidelijke zomer. Precieze voortplantingsgebieden onbekend. Hebben geen contact met noordelijke ondersoort.

3. Balaenoptera musculus brevicauda (kleine blauwe vinvis)
Kunnen†aangetroffen worden in de Indische Oceaan. Blijft mogelijk het hele jaar in hetzelfde gebied of migreert naar het zuiden tijdens de zuidelijke zomer.


Migratie
De meeste blauwe vinvissen migreren. In de zomer kunnen ze in Arctische of Antarctische wateren aangetroffen worden, waar zij krill eten gedurende 3-4 maanden. In het najaar zwemmen ze naar warmee wateren op lagere breedtegraden. Tijdens de migratie en in overwinteringgebieden eten zij nauwelijks en teren op hun reserves. Paren en baren vindt plaats op lagere breedtegraden.

Habitat
De blauwe vinvis is een typische bewoner van†de open oceaan en wordt alleen in de poolgebieden dicht bij land gezien als zij het terugtrekkende ijs volgen. Komt normaal gesproken alleen dichter bij land om te foerageren.

Voedsel
Eet vooral krill, maar ook ander plankton, zoals kleine vissen. Volwassen blauwe vinvissen eten tot 3-4 ton krill per dag.

Gedrag en voortplanting



Foerageren
Vinvissen eten door krill met water op te slokken en het daarna in de mond te zeven door het water naar buiten te persen door de vele kamachtige baleinen.

Sociaal gedrag
Leeft meestal alleen, in paren (bijv. moeder met kalf) of in groepen van drie. Eenlingen die een aantal kilometers uit elkaar zijn kunnen wel nog met elkaar communiceren. Grotere groepen worden waargenomen in foerageergebieden. Sommige blauwe vinvissen zijn schuw voor mensen, andere niet.

Geluiden
Communiceren met kreunen, klopgeluiden, klikgeluiden, kraakgeluiden en zoemgeluiden, alsook door op het water te springen of op het water te slaan met hun staart. bluewhale.wav (156 Kilobytes)

Mobiliteit
Normale snelheid 22 km/u (tot 48 km/u); duikt niet diep (meestal minder dan 100 m, tot 200 m; aangetoond is dat geharpoeneerde dieren tot 500 m doken); duiken duurt 10-30 minuten; volwassenen springen nauwelijks uit het water.
Bijzonderheden: ademt 8 - 15 keer tussen normale duiken. Ademwolk is 6 - 12 m hoog.

Volwassenheid
Waarschijnlijk bereikt de blawe vinvis tussen 5 - 10 jaar de volwasen leeftijd.

Voortplantingscapaciteit
Elke 2-3 jaar een jong; tweelingen zijn zeldzaam.

Voortplantingsperiode
De paring vindt op het noordelijk halfrond plaats in najaar - winter; op het zuidelijk halfrond vindt de paring plaats in de zuidelijke winter (juli); draagtijd 10-12 maanden; jongen worden in warmere wateren geboren.

Zoogtijd
7-8 maanden.

Levensverwachting
Tussen 80 - 110 jaar (schatting).

Predatie en competitie†
Waarschijnlijk heeft de†blauwe vinvis geen natuurlijke vijanden.
Wel leeft de soort in competitie met de gewone-, noordse- en dwergvinvis, omdat al deze soorten hetzelfde voedsel eten.

Bedreigingen
Door de mens tussen ca. 1860 en 1966 bijna uitgeroeid voor vet, olie en balein. Hoewel†de jacht†op de blauwe vinvis†door het IWC sinds 1966 verboden is , wordt het vlees nog steeds aangeboden in Japan. Er wordt dan gedaan alsof het vlees van andere soorten afkomstig is. Japanners jagen nog steeds op walvissen voor wetenschappelijke doeleinden.
Andere bedreigingen: zijn geluidsoverlast en chemische en andere vervuiling, botsingen met grote schepen en verstrikking in visnetten.

Bescherming
EU Habitatrichtlijn, bijlage IV
IUCN Red List 2002: de soort is in gevaar
CITES: Appendix I
Bern Conventie Appendix II
Bonn (ook bekend als CMS) Conventie Appendix I
Beschermd sinds 1957

Aantallen
Oorspronkelijk aantal in de tijd vůůr de walvisvaart: 228.000 individuen. Recente schattingen: 11.700 individuen.

Voor een overzicht van strandingen aan de Nederlandse kust: www.walvisstrandingen.nl

Aanbevolen literatuur en bronnen:
www.cetacea.org
www.wdcs.org
http://animaldiversity.ummz.umich.edu
http://quin.unep-wcmc.org
The Magna Illustrated Guide to Mammals of Britain and Europe
G. Waller, Sealife. GMB / Pica Press.
M. WŁrtz and N. Repetto, Walvissen & Dolfijnen.
M. Carwardine e.a. 1998. Walvissen, dolfijnen & bruinvissen.
De Vleet. EcoMare, Texel.