Home

Hoe laat je energiezuinige superlampen beter branden?

Vroeger had je een grote energievretende lamp nodig om veel licht te krijgen. Tegenwoordig worden lampen steeds kleiner en zuiniger terwijl hun lichtopbrengst groeit. André Kuipers gaat de nieuwste generatie energiezuinige superlampen testen.

De energiezuinige superlampen die André Kuipers gaat testen.

 

Voor verbetering vatbaar

Op dit moment werken de lampen nog niet helemaal zoals het moet. Het experiment van André Kuipers in gewichtloze omstandigheden moet de makers van de lamp  - Philips en de Technische Universiteit Eindhoven - vertellen hoe ze de lamp kunnen verbeteren.

 

Wat gaat André Kuipers doen?

Zijn belangrijkste daad is de lampen in de ruimte laten branden. Kuipers heeft de beschikking over een speciaal apparaat waarin 20 lampen zitten. De lampen zijn gemonteerd in een carrousel. Als Kuipers de lampen aanzet, gaat de carrousel draaien. Beurtelings passeren de lampen een camera die precies vastlegt wat er in de lamp gebeurt. De opnamen en de meetgegevens worden opgeslagen op een chip, die Kuipers mee terug neemt naar de aarde.

 

De carroussel met 20 lampen.

 

Hoe werken de lampen?

De lampen die André Kuipers test zijn zogenaamde High Intensity Discharge lampen. Het zijn gasontladingslampen, gevuld met een mengsel van argon, kwik en verschillende zouten. Het mengsel staat onder hoge druk. Als Kuipers een electrische stroom door het gas jaagt worden de atomen en moleculen van het gasmengel aangeslagen: daarbij zenden ze een zeer fel licht uit. Binnenin de lamp is het zeer heet: 4000 tot 5000 graden Celcius.

 

Wat valt er te verbeteren?

De lampen lijden aan twee problemen: ze flikkeren en aan de bovenkant is de kleur van het licht anders dan aan de onderkant.

Het verschil in kleur onstaat doordat de licht-uitzendende stoffen die in het gasmengsel zitten door de zwaartekracht naar beneden getrokken worden. Daardoor brandt de lamp onderin feller dan bovenin.

 

De lampen branden onderin feller dan bovenin, als gevolg van de zwaartekracht. Foto: TU Eindhoven.

 

Het flikkeren treedt op doordat het licht-uitzendende gas afbuigt of gaat ronddraaien om zijn as. Het magnetisch veld dat de lamp opwekt is vermoedelijk de boosdoener. Door de lampen in gewichtloze omstandigheden te testen hoopt men beter inzicht te krijgen in het gedrag van het magnetisch veld.

 

Toepassingen op aarde

Gasontladingslampen zijn overal al in gebruik, onder andere in voetbalstadions. Door de experimenten van André Kuipers zullen de nieuwste stadionlampen kleiner en zuiniger zijn en nog meer licht geven.