Home

De noodzaak van nationale antarctische wetgeving

De discussie over de al of niet rechtsgeldigheid van de territoriale claims betekent dat er niet ťťn of enkele staten regels kunnen stellen voor een ieder die naar Antarctica gaat.

Het 'bevriezen' van de claims en het gezamenlijk beheer van Antarctica brengt met zich mee dat iedere staat die partij is bij de verdragen de gemaakte afspraken moet omzetten in nationale regelgeving. Deze regelgeving geldt dan voor die personen en bedrijven die onder de rechtsmacht van die bepaalde staat vallen. Wie dit precies zijn blijkt per land overigens nogal te verschillen.

Nederlandse regelgeving

Ook Nederland heeft daarom antarctische regelgeving. Het hiervoor kort besproken Protocol inzake milieubescherming is in het Nederlandse recht omgezet door de Wet bescherming Antarctica (Stb.1998/220) en het Besluit bescherming Antarctica (Stb.1998/546). Deze regelgeving is op 1 april 2001 in werking getreden.

De essentie van de wet is dat een ieder die vanuit Nederland een activiteit naar Antarctica organiseert, een vergunning moet aanvragen bij de Ministers van Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Milieu (VROM) en LandbouwNatuurbeheer en Visserij (LNV) (in de praktijk is het 'Bureau LASER' het loket).

Het Besluit bescherming Antarctica regelt hoe de vergunningaanvraag moet worden gedaan en welke gegevens daarbij overgelegd moeten worden. Bedoelde vergunningverplichting is in de Nederlandse praktijk van belang voor ongeveer vijf bedrijven die vanuit Nederland toeristische reizen naar Antarctica organiseren en voor enkele individuele wetenschappers indien hun activiteiten niet conform het Protocol in andere landen worden beoordeeld.

Daarnaast wordt vanuit Nederland ook nog wel eens het initiatief genomen om een berg op Antarctica te gaan bedwingen of een deel van Antarctica per ski over te steken. Ook deze activiteiten zijn onderworpen aan de vergunningplicht. Overigens zijn tot op heden (2001-2004) de aangevraagde vergunningen voor bovengenoemde activiteiten steeds verleend.

Verplichtingen en verboden voor bezoekers

Naast bedoelde vergunningplicht kent de wet verplichtingen en verboden die gelden voor iedere Nederlander die het Antarctisch gebied bezoekt. Daarbij gaat het om een algemene verplichting om zorgvuldig met het Antarctisch milieu om te gaan, maar ook om meer specifieke bepalingen, waaronder het verbod afvalstoffen in Antarctica achter te laten en het verbod van mijnbouw.

Ook is het verboden om antarctische dieren te verstoren, te verwonden of te doden, antarctische planten te vernielen, uitheemse dier- of plantensoorten mee naar Antarctica te nemen of om zogenaamde speciaal beschermde antarctische gebieden te bezoeken. Op deze verboden kunnen wel in de vergunning uitzonderingen worden toegestaan ten behoeve van bijvoorbeeld wetenschappelijk onderzoek.


Auteur: dr. Kees Bastmeijer (Universiteit van Tilburg)