Home

Het Tertiair

Een catastrofale meteorietinslag in Yucatan ( Mexico) en de daarmee verbonden omslag in flora en fauna, markeert wereldwijd de overgang van het Krijt naar het Tertiair. Het uiteendrijven van de continenten, dat in het MesozoÔcum begint, zet in het Tertiair door. Samen met de nadering van de Afrikaans-Arabische tot de Euraziatische plaat is dit proces verantwoordelijk voor de spanningsverdeling in de aardkorst. Daarmee bepaalt dit proces het karakter en de richting van de tektonische bewegingen in Noordwest-Europa.


Grootschalige plaatbewegingen in Europa en Noord-Amerika gedurende het Tertiair. Links: Paleoceen; midden: Laat-Oligoceen; rechts: Plioceen. Het toont de verwijdering van Noord-Amerika en Groenland van EuraziŽ, het ontstaan van IJsland en de Atlantische Oceaan, de Alpen en de Middellandse zee © TNO-NITG

Dynamiek

Het netto-effect van de krachtenvelden was de vorming van het Noordzeebekken. Dit is een schotelvormige laagte, in het zuiden begrensd door het Massief van Brabant en het Rijns Massief en naar het noorden toe uitmondend in een steeds wijder wordende Atlantische Oceaan. De Tertiaire en Kwartaire geologische geschiedenis van ons land stond nadien in het teken van de opvulling van dit telkens verder zakkende Noordzeebekken. Hierin kon gedurende het Tertiair tot 3,5 kilometer sediment opeenhopen. Gelijktijdig met de bodemdaling in het Noordzeebekken komen de Britse eilanden en ScandinaviŽ ruim 3 kilometer omhoog.

In opeenvolgende rek- en drukregimes wisselen bodemdaling en stijging van delen van de bodem elkaar af. In het Europese deel van onze plaat veroorzaakt dit proces in de loop van het Tertiair langgerekte slenken, zoals de Rijndal- en de Roerdalslenk. Slenkvorming oftewel rifting gaat vaak samen met verhoogde vulkanische activiteit.

Bewegingen van de zeespiegel

Gedurende het Tertiair treedt wereldwijd een daling op van het relatieve zeeniveau. In de tweede helft van het Tertiair ligt het zeeniveau gemiddeld†200 meter boven het huidige. De Tertiaire zeespiegelfluctuaties zijn toe te schrijven aan twee hoofdfactoren: tektoniek en klimaatverandering.

Tijdsindeling van het Tertiair met een overzicht van de tektonische fasen herkenbaar in Nederland © TNO-NITG

Het Tertiair valt uiteen in vijf 'series' welke samen in twee perioden zijn ondergebracht (klik op de naam van de periode of serie om naar het artikel te gaan):

Periode †Serie
Neogeen Plioceen
Mioceen
Paleogeen Oligoceen
Eoceen
Paleoceen

Klik hier voor een overzicht van alle perioden uit de algemene geologische tijdschaal.