Brandend zand | ![]() |
Je ligt lekker te zonnen op het strand. Er waait een koel briesje door je haren. Je staat op om een ijsje te gaan kopen. Rustig wandel je naar het strandpaviljoen, maar al snel begin je te rennen... Au! Wat is dat zand heeeet!
Deze situatie ken je misschien wel uit eigen ervaring. Zand kan in het directe zonlicht namelijk enorm heet worden. Niet alleen op het strand, maar ook in de duinen. Vooral op een zuidhelling, waar de zon loodrecht op schijnt, kunnen extreem hoge temperaturen worden waargenomen. Op een warme zomerdag kan dit wel oplopen tot 80 °C. Je voeten kunnen dit niet verdragen en de meeste planten ook niet. Als je erop let, zie je dat er op de zuidhellingen niet veel plantengroei voorkomt. Er groeien alleen kleine plantjes zoals het kandelaartje, het ruw vergeet-mij-nietje en wat mosjes.
Het is bijna onvoorstelbaar dat hier iets kan groeien. Een normale plant zou helemaal verdrogen in de hete zon. Het vereist dus wel een aantal aanpassingen van de planten die hier groeien. Mossen hebben er iets op verzonnen; ze houden een droogteslaap. Dit houdt in dat ze helemaal kunnen verdrogen zonder dood te gaan. Ze zien er dan weliswaar dood uit, maar na een regenbui komen ze binnen één minuut weer tot leven en kleuren frisgroen. Ze kunnen namelijk met hun bladeren direct het vocht opnemen.
![]() |
Kandelaartje |
Het kandelaartje en het ruw vergeet-mij-nietje doen het anders. Zij zorgen er voor dat ze in de zomer niet boven de grond zijn; ze brengen de zomer door als zaad. Op deze manier ontwijken ze de hete temperaturen in de zomer. Ze komen al vroeg in het voorjaar in bloei met behulp van het winterzonnetje. Voor de zomer er aankomt, vormen ze hun zaad en sterven ze af. Planten die dit doen, noemen we winterannuellen.

