Home

Het Jura

De Juraperiode stond in het teken van uiteendrijvende continenten. In dit tijdvak begon West-Gondwana, met daarop Afrika en Zuid-Amerika, weg te drijven van LauraziŽ, waarop AziŽ, Europa en Noord-Amerika lagen. Dit was de eerste aanzet voor de vorming van de Atlantische Oceaan. Pangea viel definitief uiteen.

Plaatbewegingen tijdens het MesozoÔcum. Duidelijk herkenbaar is de spreidingszone in de Tethys Oceaan, rechtsonder op de kaartjes, en de opening van de Atlantische Oceaan, die tijdens†het Laat-Jura aanving ten westen van Spanje en zich vervolgens uitbreidde naar het noordoosten (West van Groenland). De linkerkaart toont de situatie in het Midden-Trias, de kaart in het midden de ontwikkeling van dit gebied tijdens†het Laat-Jura. De rechterkaart geeft de positie van de continenten tijdens het Laat-Krijt weer © TNO-NITG

Ook op de overgang van het Trias naar het Jura stierven weer op grote schaal planten en dieren uit. Twaalf procent van alle dierenfamilies overleefde een catastrofale gebeurtenis niet. De oorzaak ervan is nog niet met zekerheid vastgesteld, maar het lijkt waarschijnlijk dat deze het gevolg is van grootschalig vulkanisme en daarmee samenhangend sterk verhoogde CO2-concentraties in de atmosfeer. Mariene organismen stierven daardoor massaal af en zakten naar de zeebodem. Hierdoor ontstond een oliehoudende klei: een belangrijk brongesteente van de Nederlandse aardolie, de Posidoniaschalie.

Tijdsindeling en tektonische fasen van ons land en directe omgeving in de Jura © TNO-NITG

In tektonisch opzicht was†het Vroeg-Jura een betrekkelijk rustige periode. Rekcondities overheersten. Oude breukpatronen uit het Laat-Trias werden geactiveerd en enkele nieuwe ontstonden.

Ongeveer 160 miljoen jaar geleden vonden de eerste riftbewegingen plaats die samenhingen met de vorming van de Atlantische Oceaan. Daarmee zette een algehele daling van ons gebied in die bij de Mid-Kimmerische fase hoort. De bodemdaling ging gepaard met relatieve zeespiegelstijging. Dit blijkt duidelijk uit de aard van de sedimenten. Die werden achtereenvolgens in een continentaal, een kustvlakte en tenslotte in een dieper wordend, marien milieu afgezet. Aan het eind van de Jura lag de kustlijn in Zuid-Nederland. De zeespiegel was nu zover gestegen dat ook de hogen onder water stonden.

Paleogeografische kaart van†het Midden- tot Laat-Jura. Tektonische activiteit en vulkanisme leidden in deze tijd tot opheffing van een groot gebied in de Centrale Noordzee en in Noord-Nederland, dat toen land werd. Ten zuiden daarvan lagen toen sterk dalende slenken, waarin afbraakproducten van dit hoog terecht kwamen © TNO-NITG

Klik hier voor een overzicht van alle perioden uit de algemene geologische tijdschaal.