Home

De eerste Nederlanders

Vanaf 500.000 jaar geleden, tijdens het Cromerien (850.000 tot 475.000 jaar geleden), doet de mens vanuit het Middellandse Zeegebied zijn intrede in het Europa ten noorden van de Alpen en Pyreneeën. Deze belangrijke stap valt tijdsgewijs ongeveer samen met een toename van het hersenvolume van deze vroege mensachtigen. Zij leven van de jacht en vormen kleine, geïsoleerde groepen. Skeletresten uit onder andere Boxgrove in Engeland en Mauer in Duitsland tonen een robuuste bouw, die wijst op een goede fysieke toerusting voor een koud klimaat. Uit deze vroege mensen ontstaan enkele honderduizenden jaren later de Neanderthalers (Homo sapiens neandertalensis).

De archeologische opgraving in Belvédère bij Maastricht, waar onder meer resten van een 250.000 jaar oude kampplaats gevonden zijn. De vindplaats bevindt zich in de wit en lichtbruin gekleurde lagen boven het grove grind van het Caberg terras  © TNO-NITG

Omdat in Nederland nauwelijks sedimenten uit het Cromeriennabij het oppervlak liggen, zijn hier (nog) geen menselijke resten uit die tijd gevonden. In stuwwallen in Midden-Nederland zijn wel vuurstenen werktuigen aangetroffen van vóór het Saalien-landijs. En in de groeve Belvédère bij Maastricht zijn goed bewaarde kampplaatsjes in fijnkorrelige, interglaciale Maasafzettingen met een ouderdom van 250.000 jaar aangetroffen. Op hun trektochten lieten groepjes jagers-verzamelaars vuursteen uit het Zuid-Limburgse Krijtgebied achter op de oevers van de Maas. Neanderthalers waren goede jagers op groot wild. Hoe lang ze dat al waren, toont de vondst van 350.000 jaar oude werpsperen in het Duitse Schöningen. Het lijkt wel zeker dat ook de Nederlandse ondergrond nog veel vindplaatsen uit de tijd van de Neanderthalers bevat. Omstreeks 40.000 jaar geleden maken zij plaats voor de moderne mens (Homo sapiens sapiens). Tot nu toe in Nederland aangetroffen menselijke skeletresten dateren van na diens komst.

Meer weten?

Klik voor meer informatie over de eerste mensen op een van de volgende artikelen.

Wanneer verscheen de eerste mens in Nedelerland?

Vroege mensen

Wanneer verschenen de eerste mensen op aarde?

Eugène Dubois, de man die de rechtopgaande aapmens vond

Eerste leven op land