Home

Mammoeten uit de Nederlandse bodem

Alle mammoeten komen oorspronkelijk van het Afrikaanse continent. Aan het eind van het Plioceen zagen ze kans hun territorium naar EuraziŽ en Noord-Amerika uit te breiden. Van bladeters met een laagkronig gebit ontwikkelden zij zich tot ware grazers met een hoogkronig gebit. Met een schofthoogte van ruim vier meter zijn de eerste mammoeten extreem groot. De Wolharige mammoeten zijn gemiddeld niet groter dan een Aziatische olifant. De mammoet stierf pas 3700 jaar geleden uit.

In de Nederlandse ondergrond zijn drie soorten†mammoeten gevonden. Uit het Vroeg-Pleistoceen is dat de grote Zuidelijke mammoet, Mammuthus meridionalis, die tegen het eind van de periode evolueerde tot de Steppemammoet, Mammuthus trogontherii. Omstreeks 300.000 jaar geleden ontwikkelde deze zich vervolgens tot de Wolharige mammoet, Mammuthus primigenius. De stieren hadden grote, gekrulde slagtanden, een dikke wollen vacht en kleine oren.

Complete schedel van een vrouwelijke, volwassen Wolharige mammoet (Mammuthus primigenus) die is opgebaggerd in de uiterwaarden van de rivier de IJssel bij Olburgen (in de omgeving van Doesburg - Dieren). Pleistocene overblijfselen van mammoeten zijn niet zeldzaam uit Nederlandse bodem. Zo compleet als deze schedel zijn ze echter zelden. Deze circa 21.000 jaar oude schedel is afkomstig van de tot nu toe jongste Nederlandse mammoet. Collectie: Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis, Leiden. © D. Mol

In Europa zijn miljoenen harde resten van voornamelijk Wolharige mammoeten gevonden. Vooral ook in en rond Nederland zijn veel vondsten gedaan. Zo worden veel van deze resten van de Noordzeebodem opgevist. De zuidelijke bocht van de Noordzee was in het Laat-Pleistoceen een uitgestrekte, koude en relatief droge rivierdelta. Ondanks de droogte waren er drinkplaatsen, die de vlakte tot een uitgelezen plek voor kuddes mammoeten maakten. De laatste mammoet die tot op heden in de Nederlandse ondergrond is gevonden heeft 21.000 jaar geleden geleefd.

In de permafrostgebieden van SiberiŽ en Noord-Amerika zijn volledige, bevroren exemplaren van Wolharige mammoeten bewaard gebleven. Uit onderzoek aan onder andere huid, wol, haar, ingewanden en zelfs complete oren, is bekend dat de Wolharige mammoet een bewoner is geweest van een koude en relatief droog biotoop met grassen, Bijvoet en Papaver.

Meer weten?

Klik voor meer informatie over de mammoet op een van de volgende artikelen.

De mammoet in Nederland

Evolutie van de mammoet

Fossiele zoogdieren in Nederland

Fossiele zoogdieren op de Maasvlakte

Olifanten